Propionic acid (PPA), ee kën ye käm gël ku ye lac juak në mïïth yiic, acï nyuɔɔth ke ye cil de nhom rac bɛ̈i tënë cuɔl kenë tɔ̈c de nhom, lëu bï ya yök në tɔ̈c de nhom. Kë ye thiääk në kaam de PPA ye yök në mïïth yiic ku jɔl ya tuanytuɛɛny ke gut acï ya lueel, ku ka këc kɔn ya thiëëc yiic. Ëtënë, ɣok acï kä ye röt waar ke PPA thiääk kenë käm thii tɔ̈ në yï guɔ̈p yiic ya thiëëc yiic man lëu bïk ya tɔ̈ ke cïn kë ye kek gël. Kä thiik tɔ̈ në cuɔl yiic cï kek ya cam në mïïth këc kek ya töök (n=9) ku jɔl ya mïïth cï kek ya tääu në PPA yic (n=13) aake cï kek ya tɛ̈ɛ̈kic në luɔɔi de metagenomic agonë ​​wuɔ̈ɔ̈c de käm ya ŋic ku jɔl ya tɛ̈n yenë käm röt luɔɔi thïn. PPA ye cam ee thiääk kenë juɛ̈k-juɛ̈k de käjuëc ke taxa, agut cï käjuëc ke käm, käm, ku jɔl ya käm kɔ̈k peei, man cï kek kɔn ya luui në luɔɔi de PPA yic. Microbiomes ke cuɔl cï kek yök në PPA yic aye naŋ dhɔ̈l juëc thiääk kenë luɔɔi de lipid ku jɔl ya luɔɔi de steroid. Kä cï kek yök në ye luɔɔi kënë yic aye nyuɔɔth ke PPA alëu bï käm thiik ke gut ya waar ku jɔl ya dhɔ̈l yenë kek röt waar thïn. Kä cï kek tïŋ ëke cï röt geer käkë aye nyuɔɔth ke kä ye käŋ tɔ̈ɔ̈u aye kek tek yiic ëke piath bï kek ya cam alëu bïk kä tɔ̈ në gut microbiota yic ya riɔ̈ɔ̈kic ku, në thɛɛr kɔ̈k yiic, ke pial ë guöp de raan.
Mikrɔbiome de raan aye lac lueel ke ye “aguɔ̈p de akër në guäp yic” ku luɛɛl kë thiekiic në pialguöp de raan yic (Baquero ku Nombela, 2012). Në ye luɔɔi kënë yic, ke käm thi kor ke gut aye kek ŋic në kë ye kek käŋ cɔk loi röt ku jɔl ya luɔɔiden ye looi në käjuëc thiekiic yiic. Käm aye juëc apɛi në yäny yic, ku ka ye ɣän juëc ke pïïr dɔm, ku yekë mïïth yök, ku yekë mëën kenë käm lëu bïk tuanytuɛɛny bɛ̈i (Jandhyala ku kɔc kɔ̈k peei, 2015). Käjuëc ke käm tɔ̈ në gut yic aye mïïth thiekiic cak cïmën de mïïth ku ye mïïth cɔk thök (Rowland ku kɔc kɔ̈k, 2018). Kä ye yök në käm yiic aacï kek ya nyuɔɔth ëyadɛ̈ ëke ye räl cɔk cil ku yekë räl cɔk ril ku bïk gup ya gël (Heijtz ku kɔc kɔ̈k, 2011; Yu ku kɔc kɔ̈k, 2022). Kä ye tɔ̈ në guɔ̈p de raan yic aye wuɔ̈ɔ̈c apɛi ku ka ye röt gɛɛi në käke dhiëëth ku käke piny cïmën de mïïth, tik/moc, wal, ku jɔl ya pial ë guöp (Kumbhare et al., 2019).
Cäm de tik ee kë thiekic apɛi tënë dït de meth ku meth ë dhiëëth ku yenë kë ye yök ke ye kën lëu bï dït de meth cɔk loi rot (Bazer ku kɔc kɔ̈k, 2004; Innis, 2014). Töŋ de kä ye kek miɛ̈t puɔ̈ɔ̈th ee miök ye cɔl propionic acid (PPA), man ye ya kë thiin koor yenë miök yök në käm yiic ku jɔl ya käm ye kek juak thïn në mïïth yiic (den Besten ku jɔl ya kɔc kɔ̈k peei, në ruöön de 2013 yic). PPA anɔŋ kä ye käm ku käm gël ku këya, aye luɔ̈ɔ̈i ke ye kën ye mïïth gël ku në ɣän ke luɔi yiic bï käm ku käm gël bïk cil (Wemmenhove et al., 2016). PPA anɔŋ kä juëc wääc yiic në räl wääc yiic. Në liver yic, PPA anɔŋ kä ye tɔ̈ɔ̈u në tɔ̈ɔ̈u yic në tɔ̈ɔ̈u de tɔ̈ɔ̈u de tɔ̈ɔ̈u në tɔ̈ɔ̈u de tɔ̈ɔ̈u yic (Kawasoe ku kɔc kɔ̈k, 2022). Kën ë lööŋ ë gël acï tïŋ ëya dɛ̈t në kä kɔ̈k ë gël ë guɔ̈p, ye gël ë gël ë guɔ̈p cɔk tɔ̈ piiny (Haase ku kɔc kɔ̈k, 2021). Ku na yïn ya, ke kë wääc kenë yeen acï ya tïŋ në nhom. Kä cï kek kueen wënthɛɛr acïk nyuɔɔth lɔn ye PPA yök ke nɔŋ aciëëk cït autism në thön ë thön (El-Ansary ku kɔc kɔ̈k, 2012). Kä kɔ̈k cï kek kueen acïk nyuɔɔth lɔn ye PPA lëu bï gliosis ya cɔk loi rot ku bï dhɔ̈l ke gël de nhom ya cɔk loi rot (Abdelli ku kɔc kɔ̈k, 2019). Në kë yenë PPA ya acid cie ril, ke ka lëu bï ya lɔ në rim yiic ku ka lëu bï ya tëëk në kä ye kɔc gël yiic agut cï kä ye rim gël yiic ku jɔl ya pïu yiic (Stinson et al., 2019), ku ye kë thiekic de PPA nyuɔɔth ke ye kë ye käŋ gël në käm yiic. Naa cak tɔ̈u ke luɔɔi de PPA ke ye kë rac tënë tuaany de autism ŋoot ke kɔɔr në yemɛɛn, ke kä rɛc ye röt looi tënë kɔc nɔŋ tuaany de autism alë bïk lɔ tueŋ apɛi në wuɔ̈ɔ̈c de käke nhom.
Käk ë thäät ë thäät cït mɛn ë thäät ë thäät ku thäät ë thäät aye lac yök tënë kɔc tuany ë thäät ë thäät (Cao et al., 2021). Kä cï kek kueen wënthɛɛr acïk nyuɔɔth lɔn ye tɔ̈c de kɔc tuany nɔŋ tuany ë nhom (ASD) wuɔ̈ɔ̈c ke tɔ̈c de kɔc nɔŋ tuany ë nhom, ku ye nyuɔɔth lɔn nɔŋ yen tɔ̈c de gut (Finegold et al., 2010). Cït mɛn de, käk ë pïïr ë kɔc tuany ë thɛ̈mthɛ̈m ë thɛ̈mthɛ̈m, thɛ̈mthɛ̈m ë thɛ̈mthɛ̈m, thɛ̈mthɛ̈m ë thɛ̈mthɛ̈m ë thɛ̈mthɛ̈m, ku kɔ̈k ëya dɛ̈t aye wuɔ̈c tënë käk ë thɛ̈mthɛ̈m ë kɔc ë pial guöp (Turnbaugh ku kɔc kɔ̈k, 2009; Vogt ku kɔc kɔ̈k, 2017; Henke ku kɔc kɔ̈k, 2019). Ku na yïn ya, agut cï yemɛɛn, ke ka cïn kë cï ya yök në kaam de tuanytuɛɛny ke gut ku jɔl ya tuanytuɛɛny ke nhom ka kä ye kek nyuɔɔth (Yap et al., 2021), agut cï na cɔk käm juëc ya yök ke nɔŋ kë yekë looi në kee tuanytuɛɛny käkë yiic. Cïmën de, Akkermansia, Bacteroides, Clostridium, Lactobacillus, Desulfovibrio ku jɔl ya käm kɔ̈k peei aye juëc apɛi në käm yiic ke kɔc tuany ë nhom (Tomova ku kɔc kɔ̈k, 2015; Golubeva ku kɔc kɔ̈k, 2017; Cristiano ku kɔc kɔ̈k, 2018; Zurita20 ku kɔc kɔ̈k, 2018, Zurita20 ku kɔc kɔ̈k, 2018; Cï të ŋic kek thïn, ke akuɔ̈tnhïïm kɔ̈k ke kee kuɛɛt käkë aye kek ŋic ëke nɔŋ genes thiääk kenë luɔɔi de PPA (Reichardt ku jɔl ya kɔc kɔ̈k peei, në ruöön de 2014; Yun ku Lee, në ruöön de 2016; Zhang ku në ruöön de 2019; Baur ku Dürre, në ruöön de 2023). Në kë cenë PPA ya yök ke nɔŋ käm ye kek nɔ̈k, ke juɛ̈k-juɛ̈k de käm yiic alëu bï ya piath tënë cil de käm ye PPA cak (Jacobson ku kɔc kɔ̈k, 2018). Ku na yïn ya, ke piny nɔŋic PFA alëu bï ya naŋ käjuëc ye röt waar në gut microbiota yic, agut cï käm ye tɔ̈ në gut yic, man lëu bïk ya kä lëu bïk tuanytuɛɛny ke gut ya cɔk loi röt.
Kë thiekic ye thiɛ̈c në rïthäc de käm thiik yiic ee mɛn ye wuɔ̈ɔ̈c de käm thiik tɔ̈ thïn yenë ke tuanytuɛɛny bɛ̈i wala kä ye tuanytuɛɛny nyuɔɔth. Kë tueeŋ bïnë ruääi rilic tɔ̈ në kaam de mïïth, käm tɔ̈ në yï guöp, ku jɔl ya tuanytuɛɛny ke nhom ya ŋic ee bï kä ye röt looi në mïïth yiic ya caath në käm yiic. Në ye wɛ̈t kënë yic, ke ɣok acï wël cï kek kueen në thɛɛr juëc yiic ya thɔ̈ɔ̈ŋ agoku mïth ke cuɔl cï kek ya cam në mïïth nɔŋ yiic PPA ka mïïth cïn yic PPA ya thɔ̈ɔ̈ŋ. Mïth aake ye keek cam në mïïth thöŋ ke mïïthken. Acuk thɔ̈ɔ̈ŋ ke mïïth nɔŋiic PPA abï naŋ käjuëc ye röt waar në gut yic ku jɔl ya dhɔ̈l yenë käm luui thïn, cïmën de kä thiääk kenë PPA në mïïth yiic ku/ka në luɔɔi de PPA yic.
Puɔ̈ɔ̈c kän acï FVB/N-Tg (GFAP-GFP)14Mes/J bɛ̈n ya looi në cuɔl cï kek cak yiic (Guën de Luɔɔi de Jackson) man ye mïïth ye kek cam në glia-specific GFAP ye käŋ looi yiic kuanycök në lööŋ cï kek lueel në Jamya de Central UUCFA de Akutnhom de Tïït de Läi ku Luɔɔi de Läi yiic. Prötö202000002). Na cï cuɔl thök, ke cuɔl aake ye kek tääu në ɣön ë tɔ̈c yic kenë cuɔl kaa 1–5 në ɣön tökic. Cuɔl aake ye kek cam në mïïth cï kek ya mac yiic (cïm cï kek ya cɔ̈kpiny, 16 kcal% de miök) ka mïïth cï kek juak thïn (cïm cï kek ya cɔ̈kpiny, 16 kcal% de miök, nɔŋiic 5,000 ppm de miök). Ajuɛɛr de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë 5,000 mg PFA/kg ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Yen ee kën dït apɛi ë PPA cï gam bï luɔ̈ɔ̈i ke ye kën ye mïïth tɔ̈ɔ̈u. Ago juiir në ye puɔ̈ɔ̈c kënë yic, ke cuɔl ëke dhiëth kek aake ye kek cam në wiik kaa 4 ke këc röt kɔn thiaak ku ka ye ŋoot ëke tɔ̈ në thɛɛr ke liɛ̈c yiic. Mïth ke cuɔl [22 cuɔl, 9 ë gël (6 röör, 3 diäär) ku 13 PPA (4 röör, 9 diäär)] aacï keek tääu në mïïth yiic ku jɔl ya ŋoot ë ke cam mïïth thöŋ ke mïïth ke dam në pɛ̈i kaa 5. Mïth ke cuɔl aake cï kek ya nɔ̈k të nɔŋ kek pɛ̈i kaa 5 ku kä tɔ̈ në ke yiic aake ye kek määt yiic ku ka cï kek ya tɔ̈ɔ̈u në 1.5 ml tubes yiic në -20°C ku ka cï kek ya tääu në -80°C yic agut cï bï DNA ya thök ku bï käm ya nyaai.
DNA ë tɔ̈ thïn acï nyaai cï të cïnë ye luɛɛl thïn në löŋ cï cɔ̈kpiny yic (Aciëŋ ku kɔc kɔ̈k, 2019). Në wël lik yiic, ke kä tɔ̈ në pïu yiic aacï kek ya tääu në 500 μl yic ku ka cï kek ya tɔ̈ɔ̈u në pïu yiic. Pröcëssë mäxïmüm öf 1-2 pëlëts fëcäl për ëxtractïön. Kä tɔ̈ thïn në pïu yiic aake ye kek määt yiic në luɔɔi de lithïk tɔ̈ në tube yic agokë ya tɔ̈ në pïu yiic. Tääu ë kä cï them yiic në 10,000 RCF në minit kaa 5 wala agut cï bï kä cï them ya tääu në pïu yiic, ku jal kä cï kek them ya tääu në 250 μl 1× PBS yic. Tääuë 250 μl 4.4% de kë cï looi (TCI, namba de kë cï looi S0019) tënë kë cï them ke ye kën ye käŋ lɔɔkic bï kä cï röt looi ke käm cɔk lääu. Kä cï kek them aacï kek ya liääp amääth agut cï bïk ya thök ku ka cï kek ya tääu në thɛɛr ke 10 min yiic. Në ye cök ciëën kënë yic, agonë ​​käm ya riɔ̈ɔ̈kic, ke pïu cïn yiic 350 μl acï kek ya mat në kë cï them yic, ku ka cï kek ya tääu në 30 s yiic, ku ka cï kek ya tääu në 12 μl 5 M NaCl yic. Kä cï kek them aacï kek ya tääu në 6000 RCF yic në minit ka 5 yiic. Tääu ë kë cï yök thïn ku dhuk ë pïu yiic në 100 μl 1X PBS yic. Të wïc yïn ba DNA ë tɔ̈u thïn nyaai, tääuë 100 μl ë HL-SAN buffer (12.8568 g NaCl, 4 ml 1M MgCl2, 36 ml pïu cïn yic nuclease) ku 10 μl ë HL-SAN ë gël (ArticZymes P/N 70910-202). Kä cï kek them aacï kek ya liääp apath në pïu yiic ku ka cï kek ya tääu në 37 °C yic në minit kaa 30 në 800 rpm në EppendorfTM ThermoMixer C yic. Në thök, dhuk ë pïu yiic në 100 μl 1X PBS yic.
DNA de käm abɛ̈n acï nyaai në luɔɔi de kë yenë käŋ lɔɔkic në käm yiic. Ajuɛɛr de luɔɔi cï bɛ̈i kenë kë cï looi acï cɔ̈kpiny amääth. Tääu ë pïu yiic ku muk keek në 60°C ke këc luui në thök de pïu. Tääu ë 10 μl ë Protïnäth K ku 3 μl ë RNas A tënë ë thëm tökic. Ku tɛ̈ɛ̈uë 100 μl ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Kä cï them aacï keek tääu në kë ye käŋ liääp yiic C në 56°C ku 1400 rpm në thaar 1 ku agut cï thaar 3. Kä cï keek them cï keek tääu thïn aacï keek tääu tëde 12,000 RCF në minit kaa 3 ku kë cï bɛ̈n bei tënë kë cï them tökic acï lɛɛr tën kë wääc 1.5 mL kën tɔ̈u thïn nɔŋic 400 μL de kë cï mat. Tubes aake ye keek tääu në thɛɛr kaa 5–10 në kaam de thɛɛr kaa 1. Tääu ë pïu ëbɛ̈n tɔ̈u në kë them yic (ye thɔ̈ɔ̈ŋ ke ye 600–700 μL) tën kë ye käŋ dhiim cï tääu tën kë ye pïu määt yiic. Tubes aake cï kek ya tääu në 1,000 RCF yic në minit kaadiäk ago DNA ya määt ku ka cï kek ya tääu në 12,000 RCF yic në minit ka 1 ago pïu cï döŋ ya nyaai. Kë cï them acï lɛɛr tën kë yam de mɛ̈ɛ̈të yic ku jal lɔɔk në door yiic kaa rou. Në pïu tueŋ, tääuë 500 μL de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Tääu ë pïu yiic në thɛɛr kaa 3–5 ku jal tääu në pïu yiic në 12,000 RCF në minit tökic. Tääu ë pïu wei në pïu yiic ku tääu ë pïu yiic në pïu yiic në pïu yiic. Në tɔ̈ɔ̈u de rou, tääuë 500 μL de tɔ̈ɔ̈u de pïu në pïu yiic ke cïn kë ye dhuɔ̈kciëën. Kä cï them aacï keek tääu në 12,000 RCF yic në minit tök. Tääu ë pïu ë 1.5 mL ë LoBind® ë pïu yiic ku tääu ë 100 μL ë pïu cï keek tääu tueŋ ë pïu cïn nhïïm ë pïu yiic. Kä ye käŋ thɔ̈ɔ̈ŋ aake cï keek tääu në atuɔ̈c de ɣöt yic në minit tök ku ka cï keek tääu në 12,000 RCF yic në minit tök. DNA cï nyaai acï tɔ̈ɔ̈u në -80°C.
Kë cï yök në DNA yic acï them në luɔɔi de QubitTM 4.0. DNA acï looi në luɔɔi de QubitTM 1X dsDNA dït apɛi (Cat. No. Q33231) cït mɛn cïnë raan ë loi yeen ye lueel. DNA cï tɛkpiny acï them në luɔɔi de AglientTM 4150 wala 4200. DNA acï looi në luɔɔi de AgilentTM Gënömïk DNA Rëagënts (Cat. No. 5067-5366) ku Gënömic DNA SkrïnTäp (Cat. Nöm. 5067-5365). Ajuɛɛr de ɣön de kuɛ̈n acï looi në luɔɔi de käke tëët ke Oxford NanoporeTM (ONT) cït mɛn cïnë raan loi yeen ye lueel. DNA acï tɛ̈ɛ̈kic në luɔɔi de ONT GridIONTM Mk1 tɛ̈ɛ̈kic kenë kën ye cath ke Min106D (R 9.4.1). Tɛ̈u ë käŋ thïn aye: cɔ̈t de yic dït apɛi, kë thiin koor q de 9, tɛ̈ɛ̈u de kë ye cɔl barcode, ku thëm de kë ye cɔl barcode. Kä cï them aacï keek mac kɔ̈ɔ̈th në thɛɛr kaa 72, wën cïnë wël cï keek cɔl base call tuɔɔc bï keek bɛɛr looi ku bï keek caath.
Luɔɔi de wël ke pïïr acï looi në kuɛɛr cï kek lueel wënthɛɛr (Greenman ku kɔc kɔ̈k, 2024). Kä cï keek yök ke FASTQ cï keek yök në thööŋ yic aacï keek tek yiic në ɣän ke thööŋ yiic. Thɛɛr ke thëm de käke pïïr këc rot looi, kä cï yök aacï keek looi në luɔɔi de pipeline kën: tueŋ, athör ke FASTQ ke kä cï them aacï keek mat yiic në athör töŋ de FASTQ. Ku, kuɛ̈n cï thök ë 1000 bp acï thɔ̈ɔ̈ŋ ke luui ë thɔ̈ɔ̈ŋ ë 0.2.1, ke kën töŋ cï waar ë –min_bɛ̈ɛ̈r 1000 (Wick, 2024). 1.41.3 ke käk ë thëm ë thëm ë thëm ë thëm: –fastq – thëm ë thëm –N50 -o(Dë Kɔstër ku Rädëmäkërs, 2023). Kä cïke kueen aacï keek tääu në kë yenë käŋ tïŋ në col yic (GCF_000001635.27) ke luui minimap2 v.(Lë, 2018). Kä cï kek tääu në athöör yiic aacï kek bɛ̈n waar yiic në ajuiɛɛr de BAM yic ke luui kë yenë käŋ tïŋ -b (Danecek ku kɔc kɔ̈k, 2021) në käŋ yiic v. 1.16.1. Kä cï kek kueen cï röt thɔ̈ɔ̈ŋ acï kek bɛ̈n ya ŋic në luɔɔi de kä cï kek kueen yiic -b -f 4, ye nyuɔɔth ke kä cï kek kueen käkë acie käke genome tɔ̈ thïn. Kä cïke kueen cï keek thɔ̈ɔ̈ŋ aacï keek dhuɔ̈kciëën tën FASTQ ke luui käke luɔi bam2fq keke kä cï keek tääu thïn. NanoPlot acï bɛɛr looi në kuɛ̈n cï juiir yic ke luui kä cï keek lueel wënthɛɛr. Të cïnë kek ya tɔ̈ɔ̈u, ke wël cï kek yök në käjuëc yiic aacï kek ya määt yiic në luɔɔi de käjuëc cï kek yök në ye guöp kënë yic.–mëtä (Kölmögöröv ku al., 2020). Tääu ë kä cï döŋ piny në thɛɛrken yiic. Të cïnë käŋ määt yiic, kä cï kueen cï keek juiir aacï keek tääu në kë cï mat yic ke luui minimap2, ku -ax kë cï nyuɔɔth-ont acï luɔ̈ɔ̈i bïnë kë cï thɔ̈ɔ̈ŋ looi në ajuɛɛr de SAM yic. 1.4.20 kenë käk cï keek tääu thïn: -m 8 -x -6 -g -8 -w 500 -u ( Vaser ku kɔc kɔ̈k, 2017 ). Na cï racon thök, ke ka cï bɛ̈n bɛɛr looi në medaka v. 1.7.2, ke luui medaka_consesus, ke käŋ kedhiɛ ke cie kë -m cï döŋ në thɛɛrken yiic. Kë yenë käŋ thɔ̈ɔ̈ŋ -m acï tääu tën r941_min_hac_g507 bï käke pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Kä cï keek dhiëëth (ye ke cɔl kä cï keek yök ke käm) ku kä cï keek määt yiic cï keek lɔɔkic aacï keek luɔ̈ɔ̈i bïnë ke käŋ bɛɛr caath.
Në tɛ̈ŋ de käŋ yiic, ke kä cï kek kueen ku kä cï kek määt yiic aacï kek ya tek yiic në luɔɔi de Kraken2 v. Ba wël cïke lueel ku wël cï bɛ̈n bei tënë kä cïke kueen ku kä cïke määt yiic, në tök. Luɔ̈ɔ̈i ë –luɔɔi-rin ë lööŋ bï yïn kä cï kueen ku kä cï ke määt yiic thɔ̈ɔ̈ŋ. Käk –gzip-cï tääu thïn ku –kä cï keek mat yiic aye keek lueel tënë kä cï keek kueen. Kä thiääk kenë käjuëc ke akuɔ̈tnhïïm kɔ̈k peei acï kek ya thɔ̈ɔ̈ŋ në luɔɔi de Bracken v. 2.8 ( Lu ku kɔc kɔ̈k peei, 2017 ). Ɣok acï kmer tueŋ looi nɔŋic 1000 ë thäät ë luɔi ë bracken-yïk kek käk ë thäät: -d .-k 35 -l 1000 Na cï yïk, ke bracken abï kat cït tɛ̈n cenë ye luɛɛl thïn në kraken2 ku ka ye wël cï kek yök thɔ̈ɔ̈ŋ në dhɔ̈l käk yiic: -d . -I -O-p 1000 -l

Në ke yiic, P, G ka S aye kuany ke geei rot në tɛ̈n yenë kek tek yiic thïn. Acän ba kë rɛɛc de tɛ̈ŋ yic de kä cie yith cɔk tɔ̈u piiny, kë thiin koor thiääk kenë kä juëc ke 1e-4 (1/10,000 kuɛ̈n) acï lööm. Thɛɛr ke cɛɛth de kä cï kueen, kä juëc thiääk cï ke lueel në Bracken (bak_kë_kë_kueen) acï keek waar ke luui ë kën tɔ̈u ciɛɛl de thööŋ (CLR) wɛ̈ɛ̈r (Aitchison, 1982). Kueer de CLR acï kuany tënë gɛ̈ɛ̈r de wël acän ee thëm-cïï rot waar ku thöŋ ke wël cïï thöŋ (Gloor ku kɔc kɔ̈k, 2017). Wɛ̈ɛ̈rë yic de CLR ee nambaai ke pïr luɔ̈i. Kä cï keek kueen cï keek lueel në Bracken aacï keek cɔk thöŋ në luɔɔi de kä thiääk ke wël cï keek lueel (RLE) (Anders ku Huber, 2010). Kä cïke looi aacï keek looi në mɛ̈ɛ̈t de kä cï röt looi në wɛ̈ɛ̈r yɔu v. 3.7.1, kä cï dhiëëth wɛ̈ɛ̈r yɔu v. 3.7.2 ku kä cï röt mac kɔ̈ɔ̈th ke nambaai (Gloor ku kɔc kɔ̈k, 2017). 0.12.2 ku kä ye röt waar v. 0.5.0 (Yäp, 2007; Wäskom, 2021; Cärlïr ku kɔ̈k, 2022). Ciin de käm/käm acï yup tënë kë cï them abɛ̈n ke luui ë kuɛ̈n de käm cï looi. Kä cï keek lueel në thëm yic aye keek gɔ̈ɔ̈r në ɣän ke 4 ke decimal. Simpson ë thööŋ de kä juëc acï yup ke luui alpha_kä juëc.py cï gɔ̈t në KrakenTools v. 1.2 ë thööŋ (Lu ku kɔc kɔ̈k, 2022). Bracken acï gɔ̈t në athör yic ku thööŋ de Simpson “Si” acï gɔ̈t tënë -an ë thööŋ. Kä wääc thiekiic në kä juëc yiic aacï keek lueel ke ye wuɔ̈ɔ̈c de CLR ≥ 1 wala ≤ -1. Ajuɛɛr CLR wääc de ±1 ee 2.7-fold nyuɔɔth në juëc de kä ye nyuɔɔth. Kë ye nyuɔɔth (+/-) ee nyuɔɔth mɛn ye taxon juëc apɛi në PPA ë thëm yic ku thëm de gël, në tök. Kë thiekic acï yök në thëm de Mann-Whitney U (Virtanen ku kɔc kɔ̈k, 2020). Käke kuɛ̈n v. 0.14 (Bɛnjamini ku Hochberg, 1995; Seabold ku Perktöld, 2010) aci luɔ̈i, ku kueer Benjamini-Hochberg aci luɔ̈i bë kä juëc them cökpiny. Kë cï juiir p-thööŋ ≤ 0.05 acï luɔ̈ɔ̈i ke ye kën thëm bïnë kë thiekic de kuɛ̈n yök.
Kë cï gɔ̈t në Gene yic ku thööŋ de kä juëc thiääk kenë kek aacï kek ya looi në luɔɔi cï cɔ̈kpiny de lööŋ cï kek kiɛ̈ɛ̈t në Maranga et al. (Märängä ku kɔc kɔ̈k, 2023). Kë tueŋ, kä cï röt mat ë ke cie 500 bp aacï keek nyaai tënë amatnhom abɛ̈n ke luui SeqKit v. Kä cï kek kuany yiic aacï kek bɛ̈n mat në käjuëc yiic. Käk ë kuɛ̈n ë thok (ORFs) aacï keek yök ke luui ë Prodigal v. 1.0.1 (ajuɛɛr thöŋ ke Prodigal v. 2.6.3) kenë käke thööŋ: -d-f gff-ɣï -O-T 24 -p mëtä -c 10000 (Hïëtt ku al., 2012; Jäënïckë, 2024). Kä cï bɛ̈nbei thïn aake cï kek ya lɔɔc në luɔɔi de Python ago kä cïï thök kedhiɛ ya nyaai. CD-HIT v. 4.8.1 acï bɛ̈n ya luui në yen agonë ​​genes ya määt yiic në kee käkë yiic: -O-c 0.95 -s 0.85 -aS 0.9 -n 10 -d 256 -M 350000 -T 24 -l 100 -g 1 (Fu et al., 2012). Kä cï kek cak në athöör ke gene yiic aake cï kek ya luɔɔi agonë ​​käjuëc ke gene ya thɔ̈ɔ̈ŋ ku bï kek ya gɔ̈t. Kä thiääk kenë käjuëc cï kek ya thɔ̈ɔ̈ŋ në KMA v. 1.4.9 (Clausen ku kɔc kɔ̈k peei, 2018). Kë tueŋ, loi athör ë thööŋ ë thööŋ ë KMA ë thööŋ ë thööŋ ë thööŋ: -i . -OKu, ke luui kë cï nyuɔɔth cï looi kenë käm cï kueen tënë ayi kën them cït mɛn cïnë ye lueel në bak de Pipeline de Käke Pinynhom, KMA acï mac keke käke thëm käkë: -i -O-t_dbKu, kuɛ̈n de kä cï röt looi acï thɔ̈ɔ̈ŋ ke CLR, ku kën ë thëm de kä dït (PCA) ë thëm de Sci-kit piööc acï luɔ̈ɔ̈i (Pedregosa ku kɔc kɔ̈k, 2011). Kë cï thɔ̈ɔ̈ŋ de kä ye röt looi acï looi në kä cïï röt ye waar yiic në luɔɔi de kë cï gɔ̈t de emapper.py de eggNOG v. 2.1.12 ku tɔ̈ɔ̈u de kä ye röt looi ke 5.0.2 kenë kee käkë: –itype CDS –cpu 24 -i– Kätälög wël–lɔ̈_kë ye nyuɔɔth Kë cie käke karaba – kë bɔ̈ bei– Kë bï bɛ̈n bei thïn–kë wïc_käŋ ëbɛ̈n –kɔ̈th_käŋ_thööŋ 0.001 –kɔ̈th_käŋ_cï yök 60 –thiëc_cï_gɔ̈m 20 –kë_cï_gɔ̈m 0 –wɛ̈r –gël –temp_dir(Käntäläpïdrä ku al., 2021). Kä cï bɛ̈nbei tënë KMA aacï kek ya caath agonë ​​genes ya lɔc ku bï kek ya ŋic apath ku bïk ya ŋic (≥ 90%) ku jɔl ya käjuëc (tɔ̈u ≥ 3). Kä cï bɛ̈n bei ke KMA acï keek waar ke luui CLR cït mɛn cïnë keek lueel nhial. Kä cï bɛ̈n bei ke KMA aacï kek bɛ̈n ya thɔ̈ɔ̈ŋ kenë IDs ke contig tënë luɔɔiden ku jɔl ya tɛ̈n yenë kek tɛk thïn në luɔɔi de të bïï ë contig thïn tënë ayi gene. Cïmën de taxa, ke wuɔ̈ɔ̈c thiekic në käjuëc ke gene yiic aye kek guiir ëke ye genes nɔŋ wuɔ̈ɔ̈c de CLR ≥ 1 ka ≤ -1, ke nɔŋ kë ye nyuɔɔth (+/-) ye nyuɔɔth ke gene ee juëc apɛi në PPA yic ka në kä ye kek them yiic, në tök.
Genes aake cï kek kɔn määt yiic cï të cenë ye luɛɛl thïn në athöör de Kyoto yic, man ye jam në kä ye röt looi në eggNOG yic agonë ​​käjuëc ke genes ya thɔ̈ɔ̈ŋ. Genes cïn kä cï kek nyaai ka genes nɔŋ käjuëc cï kek nyaai aake cï kek nyaai ke këc kek kɔn ya caath. Kë tɔ̈u ciɛɛl de kä juëc ke KO në kë cï them acï yup ku cɛɛth de käke kuɛ̈n acï looi. Kä ye röt waar në PPA yiic aye kek kiɛ̈ɛ̈t ke ye gɛɛr de kä cï kek tääu në thäm de ko00640 yic në KEGG_Pathway yic, man ye luɔɔiden nyuɔɔth në tɛ̈n yenë käŋ röt waar thïn cïmën cenë ye lueel në KEGG. Genes cï kek yök ke thiääk kenë luɔɔi de PPA acï kek gɔ̈t në athöör ë 1 yic (Reichardt ku kɔc kɔ̈k, 2014; Yang ku kɔc kɔ̈k, 2017). Thëm de gɛɛr de käŋ acï looi bïnë PPA metabolism ku luɔɔi de käke guɔ̈p yök ë ke juëc apɛi në gɛɛr de kë cï them yic. Tiim tök ke kä cï kek waar yiic aacï kek ya looi tënë gene ëbɛ̈n cï kek ya caath. A p-thööŋ de 0.05 aye luɔ̈ɔ̈i ke ye kën cï tɛ̈ɛ̈m bï kë thiekic de kuɛ̈n yök. Kä cï kek gɔ̈t në luɔɔiden yic aake cï kek ya gäm genes në akuɔ̈tnhïïm yiic cï tɛ̈n cenë kek ya gɔ̈t në genes yiic në akuɔ̈tnhïïm yiic. Taxa thiääk kenë PPA ye rot waar ku/wɛ̈lɛ̈/ka luɔɔi de PPA alëu bï ya ŋic në thööŋ de IDs ke kä cï kek yök në Kraken2 yic kenë IDs thöŋ cï kek ya tɔ̈ɔ̈u në thɛɛr yenë kek luɔɔi thïn në eggNOG yic. Thëm de kë thiekic acï looi ke luui thëm de Mann-Whitney U cï lueel wënthɛɛr. Cökpiny de kä juëc ke them acï looi ke luui ajuɛɛr Benjamini-Hochberg. A p-thööŋ de ≤ 0.05 acï luɔ̈ɔ̈i ke ye kën cï tɛ̈ɛ̈m bï kë thiekic de kuɛ̈n yök.
Käjuëc ke käm thi kor ke cuɔl acï kek ya caath në luɔɔi de Simpson. Acïn kë dït wääc cï tïŋ në kaam de kä ye mac ku kä ye nyuɔɔth ke PPA në thɛɛr ke tɔ̈c ku kä juëc ke tɔ̈c (p-thööŋ de tɔ̈c: 0.18, p-thööŋ de tɔ̈c: 0.16) (Thiɛ̈ŋ 1). Kä ye tɔ̈ në käm yiic aacï kek ya thɔ̈ɔ̈ŋ në luɔɔi de kä thii kɔ̈k peei ye kek caath (PCA). Thura 2 ee mɛ̈ɛ̈të yic de kä ye them nyuɔɔth në phyla den, ye nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke nɔŋ kä wääc në käke kä ye tïŋ ke microbiomes në kaam de PPA ku kä ye them ke mac. Kë cï mat kënë acï lac yök në thɛɛr ke genus yiic, ye lueel lɔnadɛ̈ ke PPA ee käm kɔ̈k riɔ̈ɔ̈k (Kë cï juak thïn Fig. 1).
Thura 1. Käjuëc ke Alpha ke kuɛɛt ku jɔl ya käjuëc tɔ̈ në col yic. Kä cï kek gɔ̈t në thanduŋ yic aye käjuëc ke Simpson nyuɔɔth në akuɔ̈tnhïïm yiic (A) ku jɔl ya käjuëc tɔ̈ thïn (B) në PPA yic ku jɔl ya kä ye kek them yiic. Kë thiekic acï yök ke luui ë thëm de Mann-Whitney U, ku cökpiny juëc aacï looi ke luui ajuɛɛr de Benjamini-Hochberg. ns, p-thëm ë thäät ë thäät (p> 0.05).
Thura 2. Kä cï bɛ̈nbei në kä thiekiic cï kek ya caath yiic në thɛɛr ke tɔ̈c yiic. Kë dït de cïïtë yic de kä ye nyuɔɔth ee tɛ̈ŋ de kä ye nyuɔɔth nyuɔɔth në kä tueŋ kaa rou. Kïït aye kä ye nyuɔɔth nyuɔɔth: Cuɔl cï PPA nyuɔɔth aye ɣer ku cuɔl cï keek mac aye ɣer. Kä thiekiic ke 1 ku 2 aye keek thuur në x-axis ku y-axis, në tök, ku kaa ye keek lueel cït mɛn yenë keek lueel në thööŋ de kä wääc.
Në luɔɔi de RLE cï wël ke kuɛ̈n waar yiic, ke thök dït de thök de thök de thök de thök de thök acï tïŋ në thök de thök ku PPA (gël: 9.66, PPA: 3.02; p-thööŋ = 0.0011). Wuɔ̈ɔ̈c kënë ee rot looi në kë cenë käm juëc tɔ̈ në PPA yic thɔ̈ɔ̈ŋ kenë käm cï kek mac, agut cï na cɔk wuɔ̈ɔ̈c ya tɔ̈ ke cie dït apɛi (käm cï kek mac aye CLR: 5.51, PPA aye cɔl CLR: 6.62; p-value = 0.054), ku käm juëc apɛi aye thöŋ (käm cï kek mac aye CLR: PLA:7.7. p-thëm = 0.18).
Cɛɛth de kä juëc ke kɔc ke gut microbiome acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke 1 phylum ku 77 ke käŋ aye wuɔ̈ɔ̈c apɛi në kaam de PPA ku kä ye keek mac (Kë cï juak thïn de 2). Ajuɛɛr de 59 de käŋ në PPA yic aacï dït apɛi awär kä cï keek them ke gël, ku kä juëc ke kä juëc ke 16 ke kä cï keek mac yiic aacï dït apɛi awär kä cï keek tïŋ ke PPA (Thiɛ̈ŋ 3).
Thura 3. Kä wääc ke taxa në käm thiik ke gut ke PPA ku gël de cuɔl. Kä ye röt looi në mac yic aye wuɔ̈ɔ̈c de kä juëc ke genera (A) wala kä ye röt looi (B) nyuɔɔth në kaam de PPA ku kä ye keek mac. Kä ye ɣer aye nyuɔɔth ke cïn kë wääc në kä juëc ke taxa. Kä cï keek gɔ̈t aye wuɔ̈ɔ̈c dït nyuɔɔth në kä juëc yiic (p-thööŋ ≤ 0.05). Taxa tɔ̈ nhial kaa 20 keke wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi në kä juëc yiic në kaam de kä ye nyuɔɔth aye keek nyuɔɔth në kë thith ku kë ɣer (kä ye nyuɔɔth ke gël ku PPA), në tök. Kä ye ɣer ku kä ye ɣer aake ye tɔ̈u në thɛɛr kaa 2.7 yiic në kä ye keek mac yiic wala kä ye nyuɔɔth ke PPA awär kä ye keek mac yiic. Kä col aye tɔ̈ në nyin de kä juëc wääc yiic, kenë wuɔ̈ɔ̈c de CLR në kaam de -1 ku 1. Kä cï kek yök ke P aacï kek ya yup në thëm de Mann-Whitney U ku ka cï kek ya cɔ̈kpiny në thëm de käjuëc wääc yiic në luɔɔi de Benjamini-Hochberg. Bold mean CLR wuɔ̈ɔ̈c ee wuɔ̈ɔ̈c thiekic nyuɔɔth në kä juëc yiic.
Të cïnë käm thiik tɔ̈ në gut yic ya caath, ke ɣok acï luɔɔi de käm thiik tɔ̈ në guɔ̈p yic bɛ̈n ya gɔ̈t. Të cïnë genes lik ya nyaai, ke ciin de genes wääc kaa 378,355 acï kek ya yök në kä cï kek them yiic kedhiɛ. Kä juëc cï kek waar yiic ke kee genes käkë acï kek ya luɔɔi në tɛ̈n benë kek ya deet yiic (PCA), ku kä cï kek yök ëtënë aye käjuëc cï kek ya määt yiic ya nyuɔɔth cï tɛ̈n cenë kek luɔɔi thïn (Thoŋ 4).
Thura 4. Kä cï bɛ̈n bei në PCA yic aye luui në luɔɔi de käm thiik ke gut de col. PCA plot ee tɛ̈ŋ de kä ye nyuɔɔth nyuɔɔth në kä keen tueeŋ kaa rou yiic. Kïït aye kä ye nyuɔɔth nyuɔɔth: Cuɔl cï PPA nyuɔɔth aye ɣer ku cuɔl cï keek mac aye ɣer. Kä thiekiic ke 1 ku 2 aye keek thuur në x-axis ku y-axis, në tök, ku kaa ye keek lueel cït mɛn yenë keek lueel në thööŋ de kä wääc.
We acï kä juëc ke KEGG cï keek nyaai tïŋ në kä wääc ke kä ye nyuɔɔth yiic. Agut cï 3648 knockouts wääc aacï keek yök, ku 196 aake ye kä juëc apɛi në kä ye keek mac yiic ku 106 aake ye kä juëc apɛi në kä ye keek tïŋ ke PPA (Thiɛ̈ŋ 5). Agut cï 145 de genes aacï kek yök në kä ye kek them yiic ku 61 ke genes në kä ye kek them ke PPA yiic, ke nɔŋ käjuëc wääc yiic. Dhɔ̈l thiääk kenë lipid ku aminosugar ë tɔ̈ në pïu yiic aake cï kek ya juak në PPA yic (Thöŋ de 3 de kä cï kek juak thïn). Dhöl thiääk kenë mɛ̈c de nitrogen ku ajuɛɛr de mɛ̈c de sulfur aacï keek juak yiic apɛi në kä ye nyuɔɔth ke gël (Kë cï juak thïn Table 3). Ajuɛɛr de kä ye röt looi në thɛɛr ke tɔ̈c yiic (ko:K21279) ku tɔ̈c de tɔ̈c (ko:K07291) acï dït apɛi në kä ye nyuɔɔth ke PPA (Thiɛ̈ŋ 5). Kä cï keek them ke gël aanɔŋ kä juëc ke genes thiääk kenë mɛ̈c de mɛ̈c (ko:K22270), mɛ̈c de mɛ̈c (ko:K00368), ku mɛ̈c de mɛ̈c (ko:K00131) ( Thura 5 ).
Fig. 5. Kä wääc ke KOs në kä thiik ke gut ke PPA ku gël de cuɔl. Kë ye cɔl volcano ee wuɔ̈ɔ̈c de akuɔ̈tnhïïm juëc ye luui (KOs) nyuɔɔth. Kä cï keek tääu në pïu yiic aye KOs nyuɔɔth cïn kä juëc wääc në kaam de kä ye nyuɔɔth (p-thööŋ > 0.05). Kä cï keek gɔ̈t aye wuɔ̈ɔ̈c dït nyuɔɔth në kä juëc yiic (p-thööŋ ≤ 0.05). KOs nɔŋ wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi në dït de kä ye nyuɔɔth në kaam de kä ye nyuɔɔth aye nyuɔɔth në red ku blue ɣeer, ye thöŋ ke kä ye nyuɔɔth ke gël ku PPA, në tök. Kä ye ɣer ku kä ye ɣer aye KOs nyuɔɔth ë ke nɔŋ 2.7-fold juëc apɛi në gël ku PPA kä ye nyuɔɔth, në tök. Kä thith cï keek gɔ̈t aye KOs nyuɔɔth ke nɔŋ kä juëc wääc yiic, kenë thööŋ de CLR wääc në kaam de -1 ku 1. Kä cï keek yup ke P aacï keek yup në thëm de Mann-Whitney U ku thööŋë keek në thööŋ juëc ke luɔɔi de ajuɛɛr de Benjamini-Hochberg. NaN ee nyuɔɔth lɔn ye KO tɔ̈ në dhöl yic në KEGG yic. Bold aye lueel ke CLR wuɔ̈ɔ̈c de thööŋ ee wuɔ̈ɔ̈c thiekic nyuɔɔth në kä juëc yiic. Të nɔŋ wël juëc apɛi në kuɛɛr cï keek gɔ̈t yiic ke KOs, tïŋ Table 3 cï juak thïn.
Në kä cï kek gɔ̈t yiic, ke kä cï kek gɔ̈t kaa 1601 aake nɔŋ käjuëc wääc yiic në kaam de kä cï kek them yiic (p ≤ 0.05), keke gene tök nɔŋ käjuëc wääc yiic në ciin de 2.7. Në kee genes käkë yiic, ke genes kaa 4 aake juëc apɛi në kä ye kek them yiic ku genes kaa 1597 aake juëc apɛi në kä ye kek them ke PPA yiic. Në kë yenë PPA naŋ kä ye käm nɔ̈k, ɣok acï kä juëc ke PPA ye röt waar ku kä ye kek cak në kaam de kä cï kek them yiic ya caath. Në 1332 PPA thiääk kenë mɛ̈c yic, 27 ke mɛ̈c aake juëc apɛi në kä ye kek them yiic ku 12 ke mɛ̈c aake juëc apɛi në kä ye kek them ke PPA yiic. Në 223 de genes thiääk kenë luɔɔi de PPA yic, ke gene tök acï bɛ̈n ya juëc apɛi në kä cï kek them yiic ke PPA. Thura 6A ee kä juëc ke genes tɔ̈ në PPA metabolism yic nyuɔɔth, ke nɔŋ kä juëc apɛi ke kä ye kek them ku kä juëc ye röt looi, ku Thura 6B ee kä juëc ke genes nyuɔɔth ke nɔŋ kä juëc apɛi ye kek tïŋ në kä ye kek them ke PPA yiic.
Fig. 6. Kä wääc ke kä thiääk kenë PPA në käm thiik ke col yiic. Kä cï röt looi në mac yic aye wuɔ̈ɔ̈c de kä juëc ke genes thiääk kenë PPA ye röt waar (A) ku jɔl ya luɔɔi de PPA (B) nyuɔɔth. Kä cï keek tääu në pïu yiic aye kä ye röt looi nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke kä juëc ken aacïï wääc apɛi në kaam de kä cï them (p-thööŋ > 0.05). Kä cï keek gɔ̈t aye wuɔ̈ɔ̈c dït nyuɔɔth në kä juëc yiic (p-thööŋ ≤ 0.05). Käŋ kaa 20 ke genes nɔŋ wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi në käjuëc yiic aye kek nyuɔɔth në kë thith ku kë ɣer (kä ye kek mac ku kä ye kek nyuɔɔth ke PPA), në thɛɛrken yiic. Kä juëc ke yellow ku purple dots aye tɔ̈u ke ye 2.7 thɛɛr dït apɛi në kä ye keek mac ku PPA kä ye nyuɔɔth awär kä ye keek mac. Kä col aye tɔ̈ në nyin de kä juëc wääc yiic, kenë wuɔ̈ɔ̈c de CLR në kaam de -1 ku 1. Kä cï kek yök ke P aacï kek ya yup në thëm de Mann-Whitney U ku ka cï kek ya cɔ̈kpiny në thööŋ juëc yiic në luɔɔi de ajuiɛɛr de Benjamini-Hochberg. Genes aye thöŋ kenë genes tɔ̈ në akut de genes yiic. Rin ke gene aye naŋ kä ye KEGG nyuɔɔth ye gene ke KO nyuɔɔth. Bold mean CLR wääc ee kä juëc wääc nyuɔɔth. Dash (-) ee yen nyuɔɔth ke cïn kë ye nyuɔɔth në gene yic në tɔ̈ɔ̈u de wël ke KEGG yic.
Taxa kenë aciëëk thiääk kenë PPA ye käŋ cam ku/ka luɔɔiden aacï kek ya ŋic në thööŋ yenë kek ŋic në kä ye kek yök në ID de käm yiic. Në baŋ de kuɛɛt yiic, ke akuɔ̈tnhïïm kaa 130 aacï kek ya yök ëke nɔŋ käjuëc thiääk kenë PPA ku akuɔ̈tnhïïm kaa 61 aacï kek ya yök ëke nɔŋ käjuëc thiääk kenë luɔɔi de PPA (Kë cï juak në Table 4 yic). Ku na yïn ya, ke ka cïn akut cï wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi nyuɔɔth në käjuëc yiic (p > 0.05).
Në thɛɛr ke pïïr yiic, ke käm kaa 144 aacï kek yök ke nɔŋ käm thiääk kenë PPA ku käm kaa 68 aacï kek yök ke nɔŋ käm thiääk kenë PPA (Kë cï juak thïn në Table 5 yic). Në PPA metabolizers yiic, käm kaa bɛ̈t aacï dït apɛi nyuɔɔth në dïtden yic në kaam de kä cï ke them yiic, ku keek abɛ̈n aacï dït apɛi nyuɔɔth në luɔɔiden yic (Kë cï juak thïn Table 6). Kä cï kek yök kedhiɛ ke PPA ye tɔ̈ ke nɔŋ wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi në thɛɛr juëc yiic aake juëc apɛi në kä ye kek nyuɔɔth ke PPA yiic. Tɛ̈ŋ de yic de käŋ acï kɔc tɔ̈ në nyin de kuɛɛt yiic bɛ̈n nyuɔɔth ëke cïï wuɔ̈ɔ̈c apɛi në kaam de käjuëc cï kek them yiic, agut cï käm juëc ke Bacteroides ku Ruminococcus, ku jɔl ya käm cɔl Duncania dubois, Myxobacterium, käm thii kɔ̈k, ku jɔl ya käm thii kɔ̈k peei. Në käm ye PPA looi yiic, käm kaa ŋuan acï wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi nyuɔɔth në kaam de kä cï kek them yiic. Käm nɔŋ wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi në käjuëc yiic, agut cï käm thii kɔ̈k peei, käm thii kɔ̈k peei, ku jɔl ya käm thii kɔ̈k peei.
Në ye puɔ̈ɔ̈c kënë yic, ke ɣok acï kä ye röt looi në PPA yic në gut de käm yiic ke cuɔl yiic bɛ̈n tïŋ. PPA alëu bï käjuëc wääc ya cak në käm yiic në kë yenë kek cak në läi kɔ̈k peei yiic, ku ka ye kek luɔ̈ɔ̈i ke ye mïïth në läi kɔ̈k peei yiic, ka nɔŋ käjuëc ye kek lac nɔ̈k. Ku na yïn ya, ke tɛ̈n yenë yen juak thïn në gut yic në mïïth yiic alëu bï naŋ käjuëc wääc ye röt looi cï tɛ̈n yenë yen guum thïn, tɛ̈n yenë yen lac yök thïn, ku jɔl ya tɛ̈n yenë yen luɔɔi thïn ke ye kë yenë mïïth yök. Käm ye lac yök alëu bï kek ya nyaai ku bï kek ya waar në käm cïï lëu bïk PPA ya gël ka bïk ya luui në yen ke ye kë bï kek ya cam, ku käm käkë aye röt waar në tän de gut microbiota yic. Kä cï bɛ̈n bei aa cï wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi nyuɔɔth në tän de käm yiic ku ka cïn kë ye rot looi në käm yiic kedhiɛ. Kä dït cï röt looi aacï kek tïŋ në thɛɛr ke läi yiic, ke nɔŋ taxa wär 70 wääc apɛi në kaam de PPA ku kä ye kek mac (Kë cï juak thïn në Table 2 yic). Cɛɛth dɛ̈t cï looi de käke PPA-cï nyuɔɔth acï kä juëc wääc ke käm nyuɔɔth të thööŋë keek keke kä këcë keek nyuɔɔth, ye lueel lɔnadɛ̈ ke PPA alë bï käke dït de käm cɔk tɔ̈u ku bï ciin de käm cɔk tɔ̈u të nɔŋ PPA-rich. Ku na yïn ya, ke PPA alëu bï käŋ ya waar yiic ke cie käjuëc ye röt tɛkpiny në käjuëc ke gut biota yiic.
Kä ye mïïth tɔ̈ɔ̈u cïmën de PPA acï kek ya nyuɔɔth wënthɛɛr ëke ye käjuëc ke gut yiic waar ke cïn kë ye kek riɔ̈ɔ̈k në käjuëc yiic (Nagpal ku jɔl ya kɔc kɔ̈k peei, 2021). Ëtënë, ɣok acï wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi tïŋ në kaam de käm yiic në akuɔ̈tnhïïm ke käm yiic (ye lac ŋic ke ye cɔl Bacteroidetes), man cï kek ya juak në PPA-cï yök në cuɔl yiic. Kuɛ̈ny ë thäät juëc ë Bacteroides ë thäät ë thäät ë thäät, lëu bï thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät (Cornick ku kɔc kɔ̈k, 2015; Desai ku kɔc kɔ̈k, 2016; Penzol ku kɔc kɔ̈k, 2019). Töŋ de kä cï kek kueen acïk bɛ̈n yök ke col cï dhiëëth cï ya töök në tuanytuɛɛny ke Bacteroides fragilis aye aciëëk ke ciɛɛŋ nyuɔɔth ye kɔc cɔk tak tuanytuɛɛny ke autism (ASD) (Carmel et al., 2023), ku puɔ̈ɔ̈c dɛ̈t cï looi acïk ya nyuɔɔth ke tuanytuɛɛny ke tuanytuɛɛny aye luɔɔi de tuanytuɛɛny ke guöp waar ku yekë tuanytuɛɛny ke guöp cɔk loi röt. 2019). Kä ye tɔ̈ në akut de käm yiic, ku jɔl ya käm yiic aake cï röt juak ëyadɛ̈ në cuɔl cï kek ya yök në PPA yic (Coretti et al., 2018). Kä kɔ̈k ke Ruminococcus aye thiääk kenë tuanytuɛɛny cïmën de tuanytuɛɛny ke Crohn në luɔɔi de käm ye guöp cɔk ril yiic (Henke ku kɔc kɔ̈k, 2019), ku käm kɔ̈k ke Prevotella cïmën de Prevotella humani aye thiääk kenë tuanytuɛɛny ke mɛ̈c cïmën de tɔ̈ɔ̈k de rim, Lider al2. 2017). Në thök, ɣok acï yök ke thööŋ de käm (ye cɔl Firmicutes) kenë käm acï bɛ̈n ya tɔ̈ piiny apɛi në cuɔl cï kek yök në PPA yic awär cuɔl cï kek mac në kë de ciin de käm juëc apɛi. Yen thööŋ kënë acï thɛɛr nyuɔɔth ke ye kë thiekic ye nyuɔɔth lɔn yenë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ, ku riääk ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ yic acï thiääk kenë tuanytuɛɛny juëc (Turpin ku kɔc kɔ̈k, 2016; Takezawa ku kɔc kɔ̈k, 2021; An ku kɔc kɔ̈k, 2023), agut cï tuanytuɛɛny ke pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ ë pïŋ (Sto,2.0). Na cï kek määt yiic, ke käjuëc ke käm aye kek tïŋ ëke ye kek lac riɔ̈ɔ̈k në mïïth cï kek cam në PPA yic. Kän alëu bï ya tɔ̈ në kë de tɔ̈c dït apɛi tënë PPA ka lëu bï ya luui në PPA ke ye kën ë riɛl, cï nyuɔɔth ke ye yic tënë läi tök, cɔl Hoylesella enocea (Hitch ku kɔ̈k, 2022). Në dhöl dɛ̈t peei yic, ke tɔ̈c de PPA tënë manh ë tik alëu bï yïknhial de meth ya cɔk dït në kë yenë gut de col ya cɔk yök käm cï kek yök në Bacteroidetes yiic; ku na yïn ya, ke ajuɛɛr de kuɛ̈n da akëc ye thëm kënë puɔ̈l.
Cɛɛth de kä tɔ̈ në metagenomic yic acï wuɔ̈ɔ̈c dït apɛi nyuɔɔth në käjuëc ke genes ye thiääk kenë PPA ku luɔɔiden, kenë cuɔl cï PPA yök ke nɔŋ käjuëc ke genes ye PPA looi, ku cuɔl cïï PPA yök aye käjuëc ke PAA nyuɔɔth (Fig6). Kä cï kek yök ëtënë aye nyuɔɔth ke luɔɔi de PPA në käm yiic acïï lëu bï ya tɔ̈ në kë de luɔɔiden yetök, ku na cie ye, ke käjuëc ke genes ye thiääk kenë PPA metabolism alëu bïk ya naŋ käjuëc ye röt looi në gut microbiome de cuɔl cï kek yök në PPA yic. Töŋ de kä yenëke yen guiir ee kë yenë PPA ya cɔk tɔ̈ në käm yiic në dhɔ̈l yenë kek lac nɔ̈k ke cie në tɛ̈n yenë käm luɔɔi thïn ke ye kë ye kɔc cɔk cam. Kä cï kek kueen wënthɛɛr acïk nyuɔɔth lɔn ye PPA dït de mïïth ë thäät yiic gël në dhöl ë thäät yiic (Jacobson ku kɔc kɔ̈k, 2018). Tɛ̈ cenë PPA ya tääu në käjuëc yiic, ke ka lëu bï ya lɔc në bacteria cïï lëu bïk käm ya gël ku ka lëu bïk ya cië ye bɛɛr waar ka bïk ya cak. Cïmën de, käjuäc ke Parabacteroides aye käjuëc ke PPA nyuɔɔth, ku ka cïn genes thiääk kenë PPA ye röt waar ka ye kek cak cï kek yök (Kë cï juak thïn 2, 4, ku 5). Në yekënë cök, ke luɔɔi de PPA ke ye kë ye yök në pïu yiic ee rot tɛkpiny apɛi në käm juëc yiic (Gonzalez-Garcia ku kɔc kɔ̈k peei, 2017). Käjuëc ke käm alëu bïk ya käm juëc ye thiääk kenë PPA në käm yiic (Averina ku kɔc kɔ̈k, 2020). Në yekënë cök, ke 27 (2.14%) ke 1332 ke genes kek aye kek thɔ̈ɔ̈ŋ ë ke ye thiääk kenë PPA ye röt waar. Genes juëc ye thiääk kenë PPA aye tɔ̈ ëyadɛ̈ në dhɔ̈l kɔ̈k peei yiic. Kän acï bɛ̈n ya nyuɔɔth ke käjuëc ke genes ye tɔ̈ në PPA yic aake juëc apɛi në kä cï kek ya mac yiic; kee genes käkë aalëu bïk ya luui në dhɔ̈l cïï PPA ya luɔɔi thïn ka bïk ya luui në kek. Në ye luɔɔi kënë yic, ke gene töŋ thiääk kenë PPA acï wuɔ̈ɔ̈c thiekic bɛ̈n ya nyuɔɔth në kaam de kä cï kek them yiic. Cï të wääc yen kenë genes ye thiääk kenë PPA, ke genes ye PPA looi acï kek ya kuany në kë ye kek röt mat në dhöl yenë käm PPA looi thïn. Në cuɔl cï kek yök në PPA yic, ke läi kedhiɛ aacï kek ya yök ëke cï röt juak në käjuëc yiic ku bïk PPA ya looi. Yekënë ee wɛ̈t cï lueel kuɔɔny lɔnadɛ̈ ke PPAs abï kɔc ye PPA looi kuany ku në këde, aye thɔ̈ɔ̈ŋ lɔnadɛ̈ ke riɛl de luɔɔi de PPA abï rot juak. Ku na yïn ya, ke juɛ̈k de gene acie thiääk kenë tɛ̈n yenë gene rot luɔɔi thïn; ku na yïn ya, ke dït de genes ye thiääk kenë PPA ee dït apɛi në kä ye kek them yiic, ke thööŋ de kä ye kek nyuɔɔth alëu bï ya wuɔ̈ɔ̈c (Shi et al., 2014). Ku bï ruääi tɔ̈ në kaam de dït de PPA-luɔɔi de genes ku luɔɔi de PPA ya ŋic, ke puɔ̈ɔ̈c de tɛ̈n yenë genes tɔ̈ në luɔɔi de PPA yic ya wïc.
Luɔɔi de PPA ku gël de kä ye röt looi acï wuɔ̈ɔ̈c bɛ̈n ya nyuɔɔth. Cɛɛth de PCA de kä tɔ̈ në gene yic acï akuɔ̈tnhïïm wääc në kaam de PPA ku kä ye kek mac yiic bɛ̈n nyuɔɔth (Thiɛ̈ŋ 5). Në kä cï keek them yiic cï keek määt yiic acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke käke gene mac aye wuɔ̈ɔ̈c apɛi, ku kä cï them ke PPA aacï keek määt yiic në tök. Mɛ̈ɛ̈t yic de kä tɔ̈ thïn në gene yic aye thɔ̈ɔ̈ŋ kenë mät yic në tän de käjuëc tɔ̈ thïn. Ku na yïn ya, ke wuɔ̈ɔ̈c de dhɔ̈l yenë läi cath thïn ee thöŋ kenë käjuëc ye röt geer në käjuëc yiic ku jɔl ya käjuëc tɔ̈ në ke yiic. Në kä ye nyuɔɔth ke PPA yiic, ke dhɔ̈l kaarou nɔŋ käjuëc juëc apɛi aake thiääk kenë dhɔ̈l juëc yenëke pïu yök në pïu yiic (ko:K21279) ku dhɔ̈l juëc ke pïu yiic (ko:K00647, ko:K03801; Table de 3). Genes thiääk kenë ko:K21279 aye kek ŋic ëke thiääk kenë akut de käm, man ye töŋ de akut nɔŋ ciin dïït de käjuëc tɔ̈ në PPA yic. Enzyme kënë alëu bï gël në gël de guöp yic në luɔɔi de gël de guöp yic (Wang ku kɔc kɔ̈k, 2008). Kän alëu bï ya cɔk juak rot në käm cï kek tïŋ në cuɔl cï kek yök në PPA yic. Kän ee mïïth juëc ye kek tïŋ në PPA yic cɔk loi rot. Käm aye dhɔ̈l ke FASIIko:K00647 (fabB) luɔ̈ɔ̈i agokë miök ya cak, man lëu bï dhɔ̈l ke miök ya cak (Yao ku Rock, 2015; Johnson ku jɔl ya kɔc kɔ̈k peei, 2020), ku jɔl ya tɛ̈n yenë miök rot waar thïn alëu bï ya naŋ kë ye looi në yïknhial de nhom yic (Yu ku kɔc kɔ̈k peei, 2020). Dhöl dɛ̈t ye nyuɔɔth ke kä juëc ke PPA aye yök ke ye kën yenë käŋ looi (ko:K12343). Anɔŋ kä juëc ye nyuɔɔth lɔn nɔŋ yen ruääi wääc në kaam de lëu bï käm thiik tɔ̈ në guɔ̈p yic ya gël ku bï ya gël në käm yiic, cïmën de tɔ̈c cï tääu nhial alëu bï naŋ kä rɛc ke pial ë guöp (Tetel et al., 2018).
Yen piööc kënë acie kë cïn yic kä cë kek yök ku kä cë kek yök. Kë thiekic wääc ee kë këc ɣok thëm de pïïr de läi looi. Ku na yïn ya, ke ka cïï rot ye lëu bï ya thɔ̈ɔ̈ŋ ke kä ye röt waar në microbiome yic aye thiääk kenë tuanytuɛɛny kɔ̈k peei. Kë dɛ̈t cï yök ee lɔn yenë thön tɔ̈ në ye puɔ̈ɔ̈c kënë yic ya cam në mïïth thöŋ kenë mïïthken. Kä bï kek ya puɔ̈ɔ̈c në akälciɛ̈ɛ̈n yiic alëu bïk ya ŋic mɛn yenë raan rot waar në mïïth nɔŋiic PPA yic ku bï ya lɔ në mïïth cïn yic PPA yiic ago kä dhal kek ya cɔk piath tënë käm thi kor. Töŋ de kä ye kuɛ̈n da cɔk thök, cït mɛn de kä juëc kɔ̈k, ee thök de thëm de kä cï them. Naa cak tɔ̈u ke kë puɔth cï thöl alë bï thuur, kën dït apɛi abï riɛl dït apɛi bɛ̈i të tïŋë kä cï bɛ̈n bei. Ɣok aye röt gël ëya dɛ̈t në thööŋ de wël cï keek thöl në thööŋ de kä ye röt waar në gut yic ku gɛɛr de tuaany (Yap et al., 2021). Kä ye kɔc liääp nhïïm nɔŋiic run, tik/moc, ku cäm aalëu bïk käm thiik tɔ̈ thïn ya cɔk tɔ̈. Käk alëu bïk kä cïï röt ye thöŋ cï kek tïŋ në athör yiic në kë de thiääk de käm tɔ̈ në guɔ̈p yic kenë tuanytuɛɛny ril yiic (Johnson ku kɔc kɔ̈k, 2019; Lagod ku Naser, 2023). Cïmën de, akut akut Bacteroidetes acï nyuɔɔth ë ke ye röt juak ka ye röt dhuɔ̈k piny tënë läi ku kɔc kɔ̈k nɔŋ ASD (Angelis ku kɔc kɔ̈k, 2013; Kushak ku kɔc kɔ̈k, 2017). Cït mɛn de, kuɛ̈n de gut ë nhom tënë kɔc tuany ë nhom ë thɛ̈mthɛ̈m acï yök ke dït ku thök ë nhom thöŋ (Walters ku kɔc kɔ̈k, 2014; Forbes ku kɔc kɔ̈k, 2018; Upadhyay ku kɔc kɔ̈k, 2023). Acän ba kä ye röt looi në thööŋ de röör ke diäär yic gël, ɣok acï them buk thööŋ de röör ke diäär nyuɔɔth acän bï wuɔ̈ɔ̈c ya yök në cäm yic. Töŋ de kä dhal kɔc në luɔɔiden yic ee bï käjuëc ke gene ya nyaai. Kueer yenë gene määt yiic ee 95% de kä ye kek mac yiic wïc ku 85% de thöŋ de bɛ̈ɛ̈rden, ku jɔl ya 90% de kä ye kek thɔ̈ɔ̈ŋ agonë ​​kä cie yith ya nyaai. Ku na yïn ya, ke thɛɛr kɔ̈k yiic, ke ɣok acï COGs tïŋ ke nɔŋ wël thöŋ ke thööŋ (cïmën de, MUT) (Thiɛ̈ŋ 6). Kuɛ̈n dɛ̈t peei abï ya wïc bï ya ŋic mɛn ye orthologs käkë wuɔ̈ɔ̈c, ye thiääk kenë genera, ka mɛn yenë dhöl yenë gene määt yiic cɔk thök. Kë dɛ̈t yenë käŋ gël në luɔɔi de wël yiic ee kë lëu bï ya tɛ̈ɛ̈kic; gene de käm cɔl mmdA ee enzyme ŋic ke ye tɔ̈ në tɛ̈ɛ̈k de käm yiic, ku KEGG acie thiääk kenë dhöl yenë käm cak. Në thööŋ, ke scpB ku mmcD aye thiääk. Ciin dïït de genes cïn kë cï kek tääu thïn alëu bï ya kë cïï lëu bï genes thiääk kenë PPA ya ŋic të cenë genes juëc ya tïŋ. Puɔ̈ɔ̈c bï ya looi në akälciɛ̈ɛ̈n abï naŋ këpath bï ya yök në tɛ̈n benë kek ya deet yiic, man lëu bï kɔc ya cɔk deetic apath në tɛ̈n yenë käm thii kɔ̈k tɔ̈ në yï guöp ya luɔɔi thïn ku bïk kä lëu bïk röt ya looi ya rek. Në kuɛ̈n yic nɔŋic tuanytuɛɛny ke nhom wala tuanytuɛɛny ke nhom, thëm de käke guɔ̈p ku aciëëk ke läi aye wïc bïk kä ye röt waar në tɛ̈ɛ̈k de microbiome yic rek kenë kee tuanytuɛɛny käkë. Puɔ̈ɔ̈c dɛ̈t peei cï looi në tɛ̈ɛ̈u de käm thiɔ̈k tɔ̈ në cuɔl yiic në cuɔl cïn yic käm yiic, alëu bï ya piath ëyadɛ̈ agonë ​​käm ya ŋic mɛn yenë tuanytuɛɛny bɛ̈i.
Në wël lik yiic, ɣok acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke PPA de mïïth ee luui cït mɛn de kë ye käke gut microbiota waar. PPA ee kë cï gam në FDA ye lac yök në mïïth juëc yiic, të cenë kek tääu në thɛɛr juäc yiic, ke ka lëu bïk gut flora ya riɔ̈ɔ̈kic. Acuk käjuëc cï röt waar yök në käjuëc ke käm yiic, ku yekë lueel ke PPA alëu bï käjuëc ke gut microbiota ya waar. Kä ye röt waar në microbiota yic alëu bïk käjuëc ke mïïth ya waar yiic, man lëu bï käjuëc ke guöp ya waar yiic agokë ya thiääk kenë pial ë guöp de raan tɔ̈ thïn. Kuɛ̈n dɛ̈t peei akɔɔr bï ya ŋic mɛn yenë PPA tɔ̈ në mïïth yiic tɔ̈ në käm yiic lëu bï dysbiosis ya cɔk loi rot ka tuanytuɛɛny kɔ̈k peei. Puɔ̈ɔ̈c kënë acï jɔ̈k de puɔ̈ɔ̈c bï ya looi në akälciɛ̈ɛ̈n në tɛ̈n yenë PPA luɔɔi thïn në gut yic ago pial ë guöp de raan ya riɔ̈ɔ̈kic.
Kä cï keek yök cï keek nyuɔɔth në ye piööc kënë yic aa tɔ̈u në ɣän ke tɔ̈ɔ̈u ke aliiric. Rin ë tɔ̈ɔ̈u ku namba ë yök aye: PRJNA1092431.
Kuɛ̈n de läi kën acï gam në Akutnhom de Tïït de Läi ku Luɔɔi de Läi në Jamya de Florida Ciɛɛl (UCF-IACUC) (Namba de Pɛ̈l de Luɔɔi de Läi: PROTO202000002). Ye kuɛ̈n kënë ee lööŋ ke baai, lööŋ ke luɔi, ku kä kɔɔr keek në thukulic kuanycök.
NG: Luɔɔi de käŋ, Luɔɔi de kä cï yök, Cɛɛth de kä cï looi, Thiɛ̈c de käŋ, Kuɛɛr ke luɔi, Käke luɔi, Kä ye tïŋ në kɔc nyïn, Gät (kë cï gɔ̈t tueŋ), Gät (cɛɛth & gɛ̈tpiny). LA: Tɛ̈k-tɛ̈k, Tɛ̈k-tɛ̈k de wël, Kuɛɛr ke luɔi, Käk yök, Gät (cït & gɛ̈t). SH: Cɛɛth ë lööŋ, Käk ë thëm, Gät (cɛɛth & gɛ̈t). SA: Kë wïc, Gät (thëm & gɛ̈t). Raandït de luk: Luɔɔi de thiɛ̈c, Gät (cɛɛth & gɛ̈t). SN: Luɔɔi de thööŋ, Luɔɔi de luɔi, Käk ë yök, Tïŋ de käŋ, Gät (cït & gɛ̈t). TA: Luɔɔi de thööŋ, Luɔɔi de luɔi, Luɔɔi de gël, Gät (cït & gɛ̈t).
Kɔc ë gɛ̈t athöör acïk lueel lɔn cïn kek kuɔɔny wëu yök tënë rïthäc, gɛ̈t, ku/wɛ̈lɛ̈/ka gɛ̈t ë athör kënë.
Kɔc cï gät acïk lueel lɔnadɛ̈ ke kën wïc acï looi ke cïn kën määth de tajiir wala wëu lë bï yök ke ye kën lë bï kɔc rac nhïïm. acie lëu bï luui.
Kä cï ke lueel kedhiɛ në ye athöör kënë yic aye wël ke kɔc ëke gɔ̈t kek ku ka cie wël ke akutnhïïmken, kɔc ëke gɛ̈t kek, kɔc ëke gɛ̈t kek, ka kɔc ëke gɛ̈t kek. Käk cï keek them në ye athöör kënë yic, wala kä cï keek lueel në kɔc ë ke looi keek, acïï keek ye gam wala cï keek gam në raan ë gɛ̈t yeen.
Käk ë gɛ̈tpiny ë athör kënë yic alëu bïk yök në aliiric: https://www.
Abdellï LS, Samsam A, Nasser SA (2019). Acid de Propionic ee gël de nhom ku gël de nhom cɔk loi rot në gël de dhöl de PTEN/AKT në tuanytuɛɛny ke nhom. Luel kɔc nyic käŋ 9, 8824-8824. göï: 10.1038/s41598-019-45348-z
Aithïthöön, J. (1982). Cɛɛth de kä cï yök ke kä cï keek määt yiic. JR Stät Söc Sër B Mëthödöl. 44, 139-160. göï: 10.1111/j.2517-6161.1982.tb01195.x
Ɣön J, Këwön H, Kïm YJ (2023). Käm ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät. Athör ë Wal, 12, 2216. Doi: 10.3390/jcm12062216
Anders S., Huber W. (2010). Cɛɛth de kä wääc ke wël cï keek kueen. Nat Thɛɛr. 1-1, 1-10. göi: 10.1038/nprë.2010.4282.1
Ängëlïs, MD, Pickölö, M., Vannïni, L., Sïragusä, S., Gïäcömö, AD, Sërrädhänëttï, DI, ku kɔ̈k. (2013). Käm thiik tɔ̈ në pïu yiic ku jɔl ya kä ye cam në mïth yiic nɔŋ tuanytuɛɛny ke autism ku jɔl ya tuanytuɛɛny ke yïknhial de guöp cï kek ya lueel. PlöS Tök 8, e76993. Doi: 10.1371/jöörnäl.pönë.0076993
Ävërïnä Öv, Kövtün ÄS, Pölyäköva Sï, Sävïlöva AM, Rëbrïköv DV, Dänïlënkö VN (2020). Kä ye tɔ̈ në nhom de käm yiic ye röt looi në mïth kor yiic nɔŋ tuanytuɛɛny ke autism. Athör ye jam në käm thi kor ke wal 69, 558–571. göï: 10.1099/jmm.0.001178
Baquero F., Nombelä K. (2012). Käm thiik cït mɛn de kä ke raan. Käm thiik ke paanakïm ku tuanytuɛɛny 18, 2–4. göï: 10.1111/j.1469-0691.2012.03916.x
Baur T., Dürrë P. (2023). Kä yam cï kek ya yök në puɔ̈ɔ̈c de käm ye lac cak yiic: Käm ye lac yök në pïu yiic ku jɔl ya käm ye lac yök në pïu yiic (ye cɔl Clostridium Propionicum ku jɔl ya Clostridium Neopropionicum). Käm thiik 11, 685. döi: 10.3390/käm thiik 11030685
Bäzër FW, Spëncer TE, Wu G, Cudd TA, Mëinïngër SJ (2004). Mïïth ke mïïth ku dït de meth. J Nutr. 134, 2169-2172. göi: 10.1093/jn/134.9.2169
Bɛnjaminï, Y., ku Ɣocbärg, J. (1995). Ba thëm de kä ye pït mac: Kueer ye looi ku lui apuɔth tën kä juëc ke thëm. JR Stät Söc Sër B Mëthödöl. 57, 289-300. göi: 10.1111/j.2517-6161.1995.tb02031.x