Aköl tök, Ronit (acie rinke ë yic) acï gɔl në tuany ë nhom, thök ë wëëi ku thök ë nhom, ku leer tënë akïm bï rim thëm. Ku ka kën thɔ̈ɔ̈ŋ ke në thaa thiɛ̈rrou ku ŋuan yiic ke yen bë tuɔɔc në panë Ɣothuraliɛ ago lɔ yök ke nɔŋ kë cë rɔt waar në ye guɔ̈p.
Yen, ë yic, akëc thɔ̈ɔ̈ŋ lɔn ye käŋ kedhiɛ bɛ̈n bei në kë cï yen nhiɛ̈mde tääu piny në kööl thɛɛr.
Cït man tɔ̈ yen në Ronit yic, diäär kaa 26 në Israel (në thööŋ de tök në pɛ̈i yiic) aye keek tääu në paanakïm yic ke nɔŋ tuany dït apɛi de nhom të cï kek dhɔ̈l ke gël de nhiɛ̈m looi.
Kɔc kɔ̈k ke diäär käkë aye röt nyuɔɔth ke cë röt yök ke cë pïïr yök në ke gup. Ku na yïn ya, ke kɔc kɔ̈k aye wïc bïk ya töök në töök.
Kɔc kɔ̈k aabï lueel lɔn nadë ke diäär juëc apɛi ke Yithrael ye nhiɛ̈mken tääu piny ruɔ̈ɔ̈n thok ebɛ̈n, “ke ye” 26 kek ë ke cï tuany ë nhom yök. Kidney ë thök (kë ye nyuɔɔth). (Kë bïï ë wël thïn: Wikimedia Käŋ)
Në dhuŋë nhom, ɣɛn cë nyuɔɔth lɔn yenë tuany ë nhom wïc bï ya tɔ̈ɔ̈u në pïu yiic (dialysis) ee kë ril yic apɛi ku ye pïïr rac.
Kɔc tuany aabï yïn lɛ̈k lɔn cï kek wïc bïk rɛ̈ɛ̈c ë pial guöp yök tënë raan dɛ̈t. Yen ee wëu cïï raan lëu bï keek tääu piny në dhöl thiin ë gël de guɔ̈p.
Në run ke 2000s, wël cï ke lueel ke tuanytuɛɛny ye yök në dhɔ̈l ke nhïm yiic nɔŋic formaldehyde acï röt kɔn jɔɔk bïk bɛ̈n. Kënë ee rot looi apɛi në kë yenë raan ye nhiɛ̈m tääu në pïu yiic në thɛɛr ke thɛ̈ny.
Kä ye tuany nyuɔɔth käkë aye tɔ̈ ke ye tɔ̈ɔ̈k de nyin, tɔ̈ɔ̈k de wëëi, tɔ̈ɔ̈k de nyin, tɔ̈ɔ̈k de wëëi, ku tɔ̈ɔ̈k de nhom.
Ku lɔn ye dhɔ̈l ë nhïm ë thäät ëmɛn ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic, ku ka nɔŋ kë dɛ̈t ë thäät yiic: glyoxylic acid.
Acid kënë ee yök në nhom, man ye tɔ̈ në räl ke riɛm yiic. Na cï glyoxylic acid lɔ në riɛm yic, ke glyoxylic acid ee rot tɛ̈ɛ̈k bï ya oxalic acid ku calcium oxalate, ku ka ye bɛɛr lɔ në riɛm yic ku jɔl ya jäl në guɔ̈p yic në pïu yiic ke ye biäk de pïu yiic.
Yekënë në rotde acie kë cie yic, kɔc kedhiɛ aye tëëk në ye dhöl kënë yic agut cï të dɛ̈t ku ka ye lac tɔ̈ ke cïn kë rɛɛc tɔ̈ thïn. Ku na cï yök ke yïn cï yök ke yïn cï nhom dït apɛi, ke oxalic acidosis alëu bï rot looi, ku ye nhom cɔk thök ë luɔi.
Në thɛɛr ke thëm de rïŋ de diäär cï rïŋ yök ke cï thök ë nhiɛ̈mden thɔ̈ɔ̈ŋ, ke tɔ̈ɔ̈u de calcium oxalate acï yök në rïŋ de diäär yiic.
Në run de 2021, nyan nɔŋ run kaa diäk acï them bï dek në kë ye nhiɛ̈m cɔk lɔ piny. Acï thëm yetök ku ka këc thëm, rin cï yen thëm apɛi, ku kë cï bɛ̈n bei thïn, nyan acï kë thiin koor dɔm në yethok. Kë cï bɛ̈n bei thïn ee thök de rim dït apɛi ye wïc bï ya tääu në pïu yiic, ke cie thou.
Në kë cï rot looi kënë cök, ke akutnhom de pial ë guöp acï lööŋ ke gël de nhiɛ̈m ëbɛ̈n ë glyoxylic acid ku nɔŋ pH tɔ̈ piiny në 4 gël.
Ku kë dɛ̈t ë rɛ̈ɛ̈c ee lɔn ye wël tɔ̈ në athör ë nhom ë kɔc yiic ë thäät yiic ëbɛ̈n ë thäät yiic ku ë yic ëbɛ̈n. Në ruön de 2010, ke kë cï looi në Ohio acï gɔ̈t ke cïn kë ye yök në pïu yiic, ku në yic, ke ka nɔŋ 8.5 në bɔɔtic ke pïu yiic. Në ruöön de 2022, ke kë cï looi në Israel acï lueel ke cïn kë ye yök në pïu yiic ku ka nɔŋic 2% de pïu ë pïu yiic, ku në yic, ke ka nɔŋic pïu ë pïu yiic kaa 3,082 ppm ku 26.8% de pïu yiic.
Kë cie gɔ̈r, ke cïn käŋ kaa rou ke tuaany de nhom ë Egypt, kä ke tuaany de nhom ë pinynhom abɛ̈n aake bɔ̈ bei në Israel.
Ye liver ë pïïr ë diäär ke Yithrael wuɔ̈ɔ̈c ke kë ye rot looi në pinynhom? Ye gɛ̈th ke diäär ke Yithrael ye gɛ̈th ë gɛ̈th ë gɛ̈th ë gɛ̈th ë gɛ̈th ë “lath” amääth? Ye tɔ̈ ke nɔŋ kë tɔ̈ në kaam de tɔ̈c de pïu yiic ku tɔ̈c de tuanytuɛɛny ke tɔ̈c yiic? Ye kɔc tuany käk yök ke thöŋ ke kɔc tuany nɔŋ hyperoxaluria ë 3?
Kä thiëckë aŋot ë ke kuen, ku ɣok acïï lëu buk dhuŋ de nhom den ŋic në run juëc yiic. Ku agut cï ye thaa kënë, ɣok aacïï lëu buk tiŋ ë Yithrael puɔ̈l bï pialguɔ̈pde riɔ̈ɔ̈k.
Ku, na wïc ba nhiɛ̈mdu tääu ë thäät yiic, ka nɔŋ kä kɔ̈k ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic ë glyoxylic acid ku ë thäät yiic ë akutnhom ë pial guöp. Kän abï yïn kuɔny ba nhiɛ̈mdu ya muk apath ku ba guɔ̈pdu ya pial. Rin ɣok ëbɛ̈n aŋicku lɔn ye piath yic bɛ̈n bei thïn.