Në kë cenë teknologï yam yök në ruɔ̈ɔ̈n thok ëbɛ̈n, ke ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid ee rot lac juak. Käk ë yïknhial käkë aye tɔ̈u ke cïï rot waar ku ka ye käŋ bɛ̈i tënë kä ye yïknhial de thuk cɔk loi rot. Tɛ̈ cenë ɣön ë ɣɔɔc rot juak thïn në ruɔ̈n-ruɔ̈ɔ̈n yic, ke ɣön ë ɣɔɔc abï ya dït ku bï ya tɔ̈ ke cë thök në run ka thiäär bï bɛ̈n (2020-2027). Käk yam ke ŋiɛc luɔi aye keek bɛ̈i ruɔ̈ɔ̈n thok ebɛ̈n, ku akuut aabï dït apɛi ke cïn kë tɔ̈ thïn në yök de wëu wala yök de kɔc ɣɔɔc.
Kë cï lueel në ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid acï käŋ waar yiic në thɛɛr yiic, cï keek tïŋ në ɣön ë ɣɔɔc në thɛɛr ke thëm yiic (2020-2027). Akutnhïïm ke tajiir aye rïthäc de ɣööc looi bïk kä yam ya caath ka bïk wël ya yök tënë kɔc ɣɔɔc në kë wïckë ku kë wïckë. Kë tueŋ ye kɔc cuɔɔth puɔ̈ɔ̈th në thëm de kä cï kek yök yiic ee bïk kä thiekiic ke yïknhial de tajiir ya tek thook ku wël në kë de kä lëu bïk kɔc ya gël.
Kë cï lueel acï thööŋ dït apɛi de ɣɔɔc de käŋ lueel. Wël aye riɛl. Akutnhom de luɔɔi de kä cï lueel ee käke cɛɛth de kä cï keek yök luɔ̈ɔ̈i bïkë kä juëc tïŋ ku kä ye deetic në thuŋ wala ciin de kɔc cï keek kɔɔr. Kän abï akutnhom gäm kë puɔth tënë kɔc mɛ̈ɛ̈n kek. Kë cï lueel ee piath de mɛ̈ɛ̈t de ajuɛɛr de tajiir tɔ̈u kenë ajuɛɛr de teknologï yam nyuɔɔth, lëu bï wëu juëc yök në thaar thiin koor yic, ku lueel të bïnë ye luɔɔi kënë looi thïn.
Në ye mɛn, ke wël cï kek lueel në ɣööc yic anɔŋic biäk cï juiir ye kɔc tɔ̈ në ɣööc yic në yemɛɛn në ɣööc de kɔc ye ɣɔɔc në oxalic acid yic. Baŋ de wël cï kek gɔ̈t në athöör yic ee ajuiɛɛr de tajiir ku wël thiääk kenë wëu mat yiic ago wël thiääk kenë wëu ya ŋic apath tënë kɔc ye ɣööc.
Kä ye ɣɔɔc në oxalic acid yiic aacï kek ya wïc në ɣän juëc ke pinynhom yiic, cïmën de dhɔ̈l, luɔɔiden, ku jɔl ya ɣän ke pinynhom. Rïthäc acï looi në ɣän ke ɣɔ̈ɔ̈c ke pinynhom yiic ago kä thiekiic ya yök në ɣän ke pinynhom yiic.
Kë cï lueel acï määtiic në luɔɔi de kuɛɛr ke rïthäc kaa rou (cït mɛn de kuɛɛr ke rïthäc tueŋ ku kuɛɛr ke rou). Ee kɔc kuɔɔny bïk wël juëc ë kɔc ŋic käŋ määt yiic bïk kä puɔth yök në ɣön ë ɣɔɔc yic. Ye kë cï lueel kënë ee kɔc kuɔɔny bïk kä cïke tak ke wël looi në thɛɛr ke thööŋ yiic kedhie.
Kë cï lueel acï thëm dït apɛi looi në ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid. Rïthäc ee käŋ bɛ̈i lëu bïk yïŋ de tajiir gël. Të nɔŋ yen thëm de thööŋ ëya dɛ̈t nɔŋic ajuɛɛr de ɣɔɔc de käŋ në luɔi yam yic, ke akutnhom anɔŋ thaa bï ɣön ë ɣɔɔc de käŋ deetic ku bï ajuɛɛr de tajiir thöŋ looi. Në ye kënë nhom, ke akuɔ̈tnhïïm aabï kä wääc ke aɣeer ya tak ëke cïï kek ye lëu bïk kek ya mac. Në ye mɛn, ke thëm de ɣɔ̈ɔ̈c de käŋ acï kɔc kuɔny në thëm de käŋ ku kony akutnhom bïk käken ke tajiir ya cɔ̈kpiny apath. Akutnhom de kɔc nyic käŋ cï röt gam acï käke ciɛɛŋ, thiɛɛth ku wëu thɔ̈ɔ̈ŋ yiic ye ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid riɔ̈ɔ̈k. Në ye mɛn, ke akutnhom alëu bë akutnhom tääu në dhöl yam yic ago wëu ya yök ku bïk akut yam de kɔc ɣɔɔc ya tääu piny.
Na wïc bïk thɛɛr ke ɣööc de käŋ ya deetic, ke akuɔ̈tnhïïm aye wïc bïk thëm de käŋ ya looi, man lëu bï kek ya kony bïk tajiirken ya guiir në thɛɛr juëc yiic agut cï bï akutnhom ya ɣet të bï kek ya thök thïn. Ee akutnhom kuɔɔny aya bïk ajuɛɛr thiekic looi ye dhɔ̈l wïc kämpänïïth bïk käŋ ya looi në kä cïï röt ye lac looi yiic.
Në dhöl bï kɔc ɣɔɔc ŋic lɔn ye kek käk ë luɔi ŋic, akutnhomda ë kɔc ŋic käŋ acï akuut ë riɛl ë Porter ë dhïc juak thïn, lëu bïk ɣön ë luɔi dït ku riääk. Käŋ kaa dhiëc ye ɣɔ̈ɔ̈c cɔk dït apɛi aye: them de riɛl de raan ɣɔɔc, riɛl de raan ɣɔɔc käŋ, kä rɛc ke luɔi de kämpänïïth yam ku kämpänïïth kɔ̈k, ku jɔl ya thëm de mëën në ɣɔ̈ɔ̈c de kɔc ye ɣööc de oxalic acid.
Acie käŋ ë ke tɔ̈ thïn abac, ku kɔc tɔ̈ thïn (kɔc tɔ̈ në nyin de kɔc yiic ku kɔc ë thök ë ɣɔɔc) ye pïïr de ɣɔɔc gël aye luui ëya dɛ̈t në pïïr de tajiir yic. Käk aye keek nyuɔɔth në wël cï keek lueel yiic bïk kämpänïïth kuɔɔny bïk piath de kä tɔ̈ aɣeer ya muk në ke nhïïm të looi kek dhɔ̈l ke ɣɔɔc. Në ye thaa kënë yic, ke wël cï kek lueel ëyadɛ̈ anɔŋic yith ku wël cï kek yök në kɔc ëke mɛ̈ɛ̈n në ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid yic. Kän abï akutnhom kuɔny bï tajiirken cɔk dït në pinynhom.
• Ye käŋö ye tɔ̈ në ye mɛn, dhɔ̈l yam ku dhɔ̈l ke teknologï tɔ̈ në ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid yic? • Ye käŋ yïndë kek ye pïïr de kɔc ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät? • Yeŋö ye kë cë rɔt waar në pinynhom, kë cë rɔt waar ku kë cë rɔt waar në ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid yic? ? • Ye käŋö cï pïïr de kɔc cɔk dït ku gël ë ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid? • Yeŋö ye kë wïc pinynhom tënë ɣön ë ɣɔɔc de oxalic acid? • Yeŋö ye thööŋ de pïïr de pinynhom në thɛɛk ke akälciɛ̈ɛ̈n? • Ye dhɔ̈l wääc yiic ke tajiir cë kek kuanycök? Në akutnhom de pinynhom yic?
Na nɔŋ kë wïc ba looi, ka yï lɛ̈k ɣook ku ɣok abï yïn gäm wël ë lëk cït tɛ̈n wïc yïn ye thïn.
Intellect de rïthäc de ɣɔɔc ee wël ke rïthäc cï ke mat ku cï keek juiir bɛ̈i tënë kɔc ɣɔɔc në ɣän juëc ke luɔi ku akuutnhïïm juëc, ku wïc bïk ŋiɛ̈c luɔi ë luɔi bɛ̈i. Wek aa wël ë lëk bɛ̈i tënë käk ë luɔi ëbɛ̈n, agut cï riɛl, teknologï, käk ë luɔi ku yïk, chemistry ku käŋ, mïïth ku kä ye dek, ku kɔ̈k.Kë wël ë lëk käkë aye rïthäc dït apɛi looi në ɣön ë luɔi yic në thëm ë ɣön ë luɔi, ɣön ë luɔi ë bɛ̈ɛ̈i ku baai, ku käk ë ɣön ë luɔi thiääk ke ɣön ë luɔi.
Thaar de Tuɔɔc: Pɛɛi Thiäärku Tök-09-2020