Athör kënë ee biäk de wɛ̈t ë rïthäc “Luɔɔi de käm, gël de käm ku käm thiik ke läi ë cäm”. Tïŋ wël cï gɔ̈t kaa 13 kedhiɛ
Acids ke kä ye yök në tiɔpic aye ŋoot ë ke wïc kek apɛi ke ye kë ye juak në mïïth ke läi yiic. Agut cï yemɛɛn, ke kë yenë kɔc nhïïm wɛl thïn ee bï mïïth ya mac apath, cïmën de bï tuanytuɛɛny ye bɛ̈n në mïïth yiic ya tekic në thön ku läi kɔ̈k peei yiic. Kä juëc ke acids aye kek kueen në yemɛɛn ka cï kek ya ɣaac wei wënthɛɛr. Në kä juëc ke pïu yiic cï kek kueen yiic, ke pïu ke formic ee töŋ de kek. Formic acid aye mat në mïïth ke diɛt yiic ago tɔ̈c de Salmonella ku kä kɔ̈k ye yök në mïïth yiic ya gël në mïïth yiic ku në mïïth yiic të cï kek cam. Cïmën yenë luɔɔi de formic acid deetic ku jɔl ya tɛ̈n yenë yen luɔɔi thïn në käm yiic ku jɔl ya käm ye kek cam yiic, ke ka cï bɛ̈n ya ŋic apath ke tɔ̈ de formic acid alëu bï dhɔ̈l kɔ̈k peei yenë Salmonella ya cak. Kë ye dhuknhom kënë alëu bï yic ya riɛl apɛi të cenë formic acid lɔ në yäny yic ku ye rɔ̈mpiny kenë Salmonella cï tɔ̈ në yäny yic wënthɛɛr ku jɔl ya käm thi kor tɔ̈ në yäny yic. Kë bï tïŋ abï kä cï bɛ̈n bei ëmɛɛn tïŋ ku kä bï bɛ̈n bei në rïthäc yic në käm thiik ke thön ku mïïth cï keek looi në formic acid.
Në mɛ̈c de läi ku läi yiic, ke kë ril yic ee bïk dhɔ̈l ke mäny de läi ya cak ago cil ya cɔk piath ku bïk ya cil apath ku bïk kä dhal kɔc ya cɔk tɔ̈ ëke cie piath në mïïth yiic. Në anyïkööl yiic, ke gɛ̈më wal në ɣän thii ke töök yiic acï pial ë guöp de läi, pïïrden, ku luɔɔiden cɔk piath (1–3). Tënë tɛ̈n yenë kek luɔɔi thïn, ke ka cï bɛ̈n lueel ke wal ye kek gäm kɔc në ɣän thii kɔ̈k yiic aye kä ye kek yök në pïu yiic (GI) flora ku, në thɛɛr kɔ̈k yiic, ke rɔ̈mpinyden kenë raan tɔ̈ thïn (3). Ku na yïn ya, ke kä ŋoot ëke ye kɔc diɛɛr në tɛ̈n lëu benë tuanytuɛɛny ye lac dɔm në mïïth yiic ya thiäi piny ku jɔl ya tɛ̈n lëu benë kek ya thiääk kenë tuanytuɛɛny cïï wal ye lac dɔm në kɔc yiic, acï wal bɛ̈n cɔk nyaai amääth në mïïth ke läi yiic (4–8). Në ye mɛn, ke yïknhial de kä ye mïïth juak thïn ku kä ye käŋ cɔk piath ye kä kɔ̈k ke kä wïc kek yök (luɔɔi de pial de läi, pïïr de kɔc, ku pïïr de käŋ) ee kë dït apɛi tënë rïthäc de piööc ku yïŋ de käŋ ke tajiir (5, 9). Käjuëc ke mïïth ye kek ɣaac wei acï bɛ̈n lɔ në thuɔ̈k de mïïth ke läi yiic, agut cï mïïth ke läi, mïïth ke läi, miök thiekiic ku jɔl ya käjuëc thiääk kenë kek në tiim yiic, ku jɔl ya käm cïmën de aldehydes (10–14). Kä kɔ̈k ke mïïth ye kek ɣaac wei ye kek lac luɔ̈ɔ̈i në diɛt yiic aye yen mat thïn ëbën agut cï käm ye kek cam, kä ye kek cam në pïu yiic, kä ye kek cam në pïu yiic, kä ye kek nyaai në mëën yic, ku jɔl ya käm ye lac tɔ̈ në pïu yiic (15, 16).
Në kä tɔ̈ ke ye mïïth ke kïïmkol yiic, ke aldehydes ku jɔl ya kä ye kek cam në mïïth yiic aacï ya kä cï kek ya puɔ̈ɔ̈c apɛi në anyïkööl yiic ku yenëke kä cï kek ya luɔ̈ɔ̈i (12, 17–21). Acids ke käm, cïmën de acids ke miök thiin koor (SCFAs), aye lac ŋic ëke ye käm ye tuanytuɛɛny gël. Käk ë organic acids käkë aye keek luɔ̈ɔ̈i ke ye kä ye keek juak thïn në mïïth yiic ke cie bïk tɔ̈u de käm ë mïïth yiic gël abac ku bïk tɔ̈u ëya dɛ̈t në luɔɔi de mïïth yiic (17, 20–24). Në ye kënë nhom, ke SCFAs aye kek cak në tɔ̈ɔ̈u de tiim yiic në pïu yiic ku ka ye kek yök ke nɔŋ kë yekë looi në luɔɔi de käm kɔ̈k peei yiic agokë käm ye kek cam në pïu yiic ya gël (21, 23, 25).
Në run juëc cï tëëk yiic, ke käjuëc ke miök ë thäät yiic (SCFAs) acï kɔc juëc bɛ̈n ya cɔk ŋic kek ke ye kä ye kek juak në mïïth yiic. Në ye wɛ̈t kënë yic, ke käjuëc ke puɔ̈ɔ̈c cï kek ya looi ku jɔl ya käjuëc ke tajiir (17, 20, 21, 23, 24, 26). Ku puɔ̈ɔ̈c thɛɛr acï jam në gël de käm ye bɛ̈n në mïïth yiic në mïïth ke läi ku diɛt yiic, ku puɔ̈ɔ̈c cï piac ya looi acï puɔ̈ɔ̈cden bɛ̈n waar në cökpiny de luɔɔi de läi ku jɔl ya pial ë guöp (20, 21, 24). Acetate, pïu ë pïu, ku pïu ë pïu acï kɔc juëc bɛ̈n cɔk bɔ̈ thïn ke ye kä ye kek juak thïn në mïïth yiic, ku në kaam de pïu yiic, ke pïu yiic aye ya këpath ëyadɛ̈ (21, 23). Kä juëc aacï kek ya tak në biäk de mïïth ke formic acid, në kë de thök de tuanytuɛɛny ye bɛ̈n në mïïth yiic në mïïth ke läi yiic. Ku na yïn ya, ke kä kɔ̈k lëu bï kek ya luui në kek aye kek tïŋ ëyadɛ̈. Kë ëbɛ̈n ë thëm kënë ee bï akököl ku tɔ̈u de formic acid ëmɛn tïŋ ke ye kën ye läi cɔk cam (Thiɛ̈ŋ 1). Në ye piööc kënë yic, ke ɣok abï dhɔ̈l ke gël de tuanytuɛɛny ke formic acid ya tïŋ. Në ye mɛn, ke wuɔk bë thïïc në kä rɛc cë kek yök në läi ku läi yiic ku buk dhɔ̈l lëu benë ke pïïrden ya cɔk piath ya jam.
Fig. 1. Kë ye nyuɔɔth de nhom de wël cï keek lueel në ye cɛɛth kënë yic. Në ye wɛ̈t kënë yic, ke käjuëc cï kek ya tak kedhiɛ aake cï kek ya tääu në ye luɔɔi kënë yic: agonë akököl ya guiir ku jɔl ya tɛ̈n tɔ̈ yen thïn në yemɛɛn në kë de formic acid ke ye kë ye läi cɔk cam apath, ku jɔl ya tɛ̈n yenë formic acid luɔɔi thïn në pial ë guöp de läi ku jɔl ya diɛt yiic, ku jɔl ya dhɔ̈l lëu benëke luɔɔiden ya cɔk piath.
Luɔɔi de mïïth ke läi ku diɛt ee kë ril yic apɛi ye naŋ kä juëc ye looi, agut cï luɔɔi de rap në guɔ̈p (cïmën de, luɔɔi de mïïth bï kä thiik tɔ̈ thïn ya cɔk tɔ̈ piiny), luɔɔi de thermal bï ya tääu në pïu yiic, ku jɔl ya tɛ̈ɛ̈u de käjuëc ke mïïth në mïïth yiic cïmën de mïïth wïc läi (27). Në kë de ye kë ril yic kënë, acie kë ye kɔc gäi në kë yenë mïïth looi në käjuëc ke pinynhom yiic ke këc ɣet në mïïth yiic, në thɛɛr ke mïïth yiic, ku në thɛɛr kɔ̈k yiic në thɛɛr ke cäth ku mïïth në mïïth ke compound yiic (9, 21, 28). Ku na yïn ya, ke run juëc cï tëëk yiic, ke akuɔ̈tnhïïm juëc apɛi ke käm acï kek ya yök në mïïth yiic, agut cï käm ëke ye käm ëya dɛ̈t, ku jɔl ya käm ye kɔc cam në mïïth yiic (9, 21, 28–31). Kä kɔ̈k ke kä rɛc käkë, cïmën de käm kɔ̈k, aalëu bïk käm ya cɔk loi röt ku yekë tuanytuɛɛny ke läi cɔk riääk (32–35).
Ciin de käm alë bï naŋ kä wääc ku ye rot gɛɛi në kuɛɛr kɔ̈k yenë ke käm tek thook ku ŋic käm ku jal yaa të bïï käm thïn ëya dɛ̈t. Në nyooth, käke käm thiik tɔ̈u thïn aalë bïk wuɔ̈ɔ̈c ke kën mac ë tɔ̈ɔ̈u thiääk kenë pelleting (36). Naa cak tɔ̈u ke ciɛɛŋ thɛɛr ku kuɛɛr ke tɔ̈ɔ̈u de käŋ cï wël kɔ̈k bɛ̈i, ke luɔɔi cï piac looi de 16S rRNA gene-ye tɔ̈u në thɛɛr kɔ̈k bï bɛ̈n tueeŋ yiic (NGS) acï kä juëc ke thööŋ de käm thiik ke mïïth bɛ̈i (9). Wën cï Sölänki ku kɔc kɔ̈k. (37) acï käm thiik tɔ̈ në rap yiic cï kek tɔ̈ɔ̈u në thɛɛr juëc yiic në tɔ̈c de phosphine, man ye käm gël, acïk bɛ̈n yök ke käm thiik tɔ̈ në rap yiic aye juëc apɛi të cïnë kek tɔ̈ɔ̈u ku të cïnë kek tɔ̈ɔ̈u në pɛ̈i kaa 3 yiic. Ku ŋoot ke lɔ tueŋ, Solanki ku kɔc kɔ̈k. (37) (37) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke käm ye cɔl Proteobacteria, Firmicutes, Actinobacteria, Käm ye cɔl Planctomyces kek aye käm juëc tɔ̈ në rap yiic, Bacillus, Erwinia, ku Pseudomonas kek aye käm juëc apɛi, ku käm ye tɔ̈ në pïu yiic aye tɔ̈ në minor yic. Cï të cenë kek thɔ̈ɔ̈ŋ thïn, ke ka cïk bɛ̈n lueel ke pïu ye cɔl phosphine aye ciin de käm waar yiic ku ka cïï käjuëc ke fungal ye riɔ̈ɔ̈kic.
Sölänkï ku al. (37) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke ɣän ke cäm alëu bïk naŋ käm ëya dɛ̈t ye yök në mïïth yiic lëu bïk käm ë pial guöp de kɔc bɛ̈i cït mɛn cïnë Enterobacteriaceae yök në käm thiik yiic. Käm ye bɛ̈n në mïïth yiic cïmën de käm ye kek cam, käm ye kek cam, käm ye kek cam, käm ye kek cam në mïïth yiic, ku jɔl ya käm ye kek cam në läi yiic (9, 31, 38). Tɛ̈n yenë käm kɔ̈k ye tuanytuɛɛny yök në mïïth yiic tɔ̈ në mïïth ke läi ku diɛt yiic akëc ŋic në yemɛɛn. Ge ku al. (39) acï kä juëc apɛi ke 200 ke mïïth ke läi caath ku tek kek yiic, ku ka këc E. coli O157:H7 ka Campylobacter yök. Ku na yïn ya, ke käjuëc cïmën de mïïth cï riɛl alëu bïk ya tɔ̈ ëke ye tuanytuɛɛny ke E. coli. Në yök de të bïï ë tuanytuɛɛny ke Shiga në ruön de 2016 yic, ke akuɔ̈tnhïïm ke O121 ku O26 ye thiääk kenë tuanytuɛɛny ke kɔc, Crowe et al. (40) acï genome ëbɛ̈n ya thɔ̈ɔ̈ŋ ago kä cï kek tɛ̈ɛ̈k yiic ya thɔ̈ɔ̈ŋ kenë kä cï kek tɛ̈ɛ̈k yiic cï kek ya yök në mïïth yiic. Cï tɛ̈n cenë ye thɔ̈ɔ̈ŋ thïn, ke ka cïk bɛ̈n lueel ke të lëu benë kek ya yök thïn ee adëgëk de rap cï liääp kenë adëgëk tɔ̈ në ɣän ke adëgëk yiic. Tɛ̈ tɔ̈u ë pïu lik thïn në pïu ë thäät yiic ee ye nyuɔɔth lɔn ye STEC pïïr ëya dɛ̈t në mïïth ë läi ë pïu lik yiic. Ku na yïn ya, ke Crowe ku kɔc kɔ̈k. (40) ŋic, tɛ̈ɛ̈k de STEC tënë kä cï ke them ke adëgëk ee kë ril yic ku ka kɔɔr dhɔ̈l ke tɛ̈ɛ̈k de käm bïk ciin de käm yök. Luɔɔi thöŋ de yök de tuanytuɛɛny alëu bï yök ku tɛ̈ŋ de käm ye lac yök në mïïth yiic ya cɔk rilic apɛi në mïïth ke läi yiic. Kë ril yic bï yök alëu bï ya tɔ̈ ëya dɛ̈t në kë cenë kee käm käkë ya rëër në ɣän lik yiic. Förgänï ku al. (41) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke adëgëk de rap cï tɔ̈ɔ̈u në atuɔ̈c de ɣöt yic ku cï tääu në kë cï liääp ke rïŋ de rïŋ de rïŋ de rïŋ (EHEC) serogroups O45, O121, ku O145 ku Salmonella (S. Typhimurium, S. Agona, S. ku ŋot ke yök në wiik kaa 24 ku 52.
Në anyïkööl yiic, ke tuany ë nhom akëc kɔn ya tek thook tënë läi ku thön ë thön në dhɔ̈l thɛɛr ke ciɛɛŋ yiic (38, 39), agut cï na cɔk tuany ë thön ya tɛ̈ɛ̈k yic në thön ë thön ku thön ë thön (42, 43). Ku na yïn ya, ke mïïth aŋoot ëke nɔŋ käpath keen lëu bïk kek ya yök. Në nyooth, Alves ku kɔc kɔ̈k. (44) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke tɔ̈ɔ̈u de mïïth ke thön cï liääp kenë C. jejuni ku tɔ̈ɔ̈u de mïïth në ɣän wääc yiic kaa rou në nïn kaa 3 wala 5 acï C. jejuni lëu bï pïïr dhuɔ̈kciëën ku, në ɣän kɔ̈k yiic, agut cï dïtden. Acïk bɛ̈n thöl në luɔɔi ke C. jejuni alëu bï ya pïïr në mïïth ke thön yiic ku, në kë de ye wɛ̈t kënë, alëu bï ya kë lëu bï thön ya yök ke nɔŋ tuanytuɛɛny.
Salmonella cï yök në mïïth ke läi ku diɛt yiic acï kɔc juëc ya ŋic në thɛɛr cï tëëk yiic ku ka ŋoot ke ye kë ŋoot ke ye looi ago dhɔ̈l ke yök ya cak agonë mïïth ya yök ku bïk dhɔ̈l juëc lëu benë kek ya mac ya yök (12, 26, 30, 45–53). Në run juëc cï tëëk yiic, ke käjuëc cï kek ya puɔ̈ɔ̈c acï kek ya tïŋ në tɛ̈n yenë kek tɛ̈ɛ̈k yiic ku jɔl ya tɛ̈n yenë kek tɔ̈ thïn në ɣän juëc ke mïïth yiic ku jɔl ya ɣän juëc ke mïïth yiic (38, 39, 54–61). Në thää yiic kedhiɛ, ke käk cï kek kueen käkë aye nyuɔɔth lɔn ye Salmonella lëu bï ya tek thook tënë käjuëc ke mïïth, ɣän yenë mïïth yök thïn, dhɔ̈l ke mïïth, ku jɔl ya luɔɔi yenë mïïth looi. Ciin de tuanytuɛɛny ke Salmonella cï kek tek yiic aye wuɔ̈ɔ̈c ëyadɛ̈. Në nyooth, Li ku kɔc kɔ̈k. (57) acï yök ke tɔ̈u ë thäät ë thäät ë thäät. Acï yök në 12.5% de kä cï keek them kaa 2058 cï keek määt yiic tënë mïïth ke läi cï keek thöl, kä ye keek cam, kä ye keek cam në läi, kä ye keek tääu në läi yiic, ku kä ye keek juak thïn në läi yiic në thɛɛr ke 2002 agut cï 2009 ke thɛɛr ke yök de wël. Ke mɛtë thïn, käjuëc ke serotypes cï kek yök në 12.5% de kä cïke them yiic aye S. Senftenberg ku S. Montevideo (57). Në kuɛ̈n de mïïth cï keek guiir bï keek cam ku mïïth cï keek looi në läi yiic në Texas, Hsieh ku kɔc kɔ̈k. (58) acï lueel lɔnadɛ̈ ke tuaany de Salmonella ee tɔ̈ në rɛ̈c yic, ku kuany cök në mïïth ke läi yiic, kenë S. Mbanka ku S. Montevideo ke ye kä ye lac yök. Käk ë thäät ë thäät aye kä juëc ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät (9, 56, 61). Mägösï ku al. (61) aacï lëu bïk nyuɔɔth lɔn ye ɣän juëc ke tɔ̈ɔ̈u lëu bïk röt looi në thɛɛr ke mïïth ë thäät yiic në United States. Në yic, ke Magossi ku kɔc kɔ̈k. (61) acï yök ke nɔŋ kë puɔth tök cï yök në ciɛɛŋ de Salmonella yic në ɣän ke cäm kaa 11 ( ɣän kaa 12 cï keek them kedhiɛ) në bɛ̈i kaa bɛ̈t yiic në paan de America. Në kë cenë Salmonella ya yök në thɛɛr yenë kek cam, në thɛɛr yenë kek lɛɛr yiic, ku jɔl ya thɛɛr yenë kek cam në köölthok, ke ka cïï kɔc ye gäi në kë cenë luɔɔi dït ya looi agonë mïïth ya juak thïn agonë käm ya cɔk tɔ̈ piiny ku bïk ya tɔ̈ ëke cie lac yök në thɛɛr yenë läi cak yiic.
Kä thii cï kek ŋic në tɛ̈n yenë Salmonella röt luɔɔi thïn në pïu yiic. Ku na yïn ya, ke Huang ku kɔc kɔ̈k. (62) acï nyuɔɔth lɔn ye pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. ë lëu bïk pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Huang ku al. (62) acï käjuëc cï röt waar ya nyaai në dhɔ̈l thiekiic yiic agonë käjuëc ke tuanytuɛɛny ke Salmonella ya ŋic ku yökkë ke formate alëu bï ya luui cït mɛn de kä ye röt tɛkpiny ago Salmonella ya cɔk lɔ në Hep-2 yic. Në thɛɛr cï tëëk yiic, ke Liu ku kɔc kɔ̈k. (63) acï kë ye pïu lɛɛr aɣeer tek thook, tënë Salmonella typhimurium ye luui cït mɛn de kë ye pïu lɛɛr aɣeer në pH 7.0 ku ka lëu bï luui ëya dɛ̈t ke ye kë ye pïu lɛɛr aɣeer në pH dït apɛi wala ke ye kë ye pïu lɛɛr aɣeer në pH tɔ̈ piiny. Ku na yïn ya, ke puɔ̈ɔ̈c kënë acï looi në dhöl töŋ de S. Typhimurium. Kë ye thiëëc ee ŋoot ke ye kë ye tɔ̈ ke ye kë ye cɔl formic acid dhuknhom në dhɔ̈l thöŋ yiic. Yekënë acï döŋ ke ye thiɛ̈c ril yic de rïthäc lë bï yök në kuɛ̈n bï bɛ̈n tueŋic. Ke kë cï yök cïï thiääk kenë kä cï kek yök, ke ka ŋoot ke ye këpath bï ya luui në käjuëc ke Salmonella yiic ka käjuëc ke käjuëc ke tuanytuɛɛny yiic në thëm de käŋ yiic të cenë wël kedhiɛ ya cak agonë acid ya juak thïn ago Salmonella ya tekic në mïïth yiic. Dhöl yam, cïmën de luɔɔi de genetic barcoding agonë akuɔ̈tnhïïm thi kɔ̈k peei thöŋ ya tek thook (9, 64), ee kɔc gäm dhɔ̈l bï kek wuɔ̈ɔ̈cden ya tek thook ago wël cï kek lueel ya cɔk loi röt ku bïk wuɔ̈ɔ̈cden ya cɔ̈kpiny.
Tän de kïïmkol ku tɛ̈n yenë kek tɛ̈ɛ̈k yiic në formate yic alëu bïk ya thiekiic ëyadɛ̈. Në thööŋ de kä cï kek kueen yiic, ke Beyer ku kɔc kɔ̈k. (65–67) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke gël de käm, käm, ku käm coli aye thiääk kenë ciin de käm cï röt tek yiic ku ka ye tɔ̈u yetök në pH wala kën cïï thiääk kenë käm. Kë yenë käm yök thïn ee rot looi ke ye kë thiekic ëyadɛ̈. Köbändä ku al. (68) acï kä juëc ke Gram-cïn ku kä pïr ë Gram thɔ̈ɔ̈ŋ ku thööŋë kä thiik ë gël (MICs) ke pïu ë pïu ë pïu (500-25,000 mg/L) ku pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu (40/60 m/v; 10-10,000 mg/L) cï liääp. Cï tɛ̈n cenë ye luɛɛl thïn në MIC yic, ke ka cïk bɛ̈n yök ke sodium formate ee käm ye cɔl Campylobacter, käm ye kɔc nɔ̈k, käm ye kɔc nɔ̈k, ku jɔl ya käm ye kɔc nɔ̈k gël, ku ka cie käm ye kɔc nɔ̈k. Në thööŋ, ke liääp de sodium forte ku sodium forte cïn wëu yenëke käm ëbɛ̈n gël, ku kän acï kɔc cï athör gɔ̈t bɛ̈n cɔk lueel ke formic acid cïn wëu yenëke yen naŋ käjuäc ke tuanytuɛɛny. Alë bï piath bï kä wääc ke käŋ kaa rou ke kïïmkol tïŋ bï ŋic mɛn ye thööŋ de MIC thiääk keke kën tɔ̈u në kueer cï liääp yic ku dhuŋnhom de 100% de formic acid.
Gömëz-Gärcia ku al. (69) acï them në mɛ̈ɛ̈t de miök thiekiic ku kä ye tɔ̈ në tiɔpic (cïmën de acid de formic) tënë käjuëc cï kek tek yiic ke Escherichia coli, Salmonella, ku jɔl ya käm cï kek yök tënë kudhuruk. Acïk luɔɔi de käŋ kaa dhetem ke acid them, nɔŋiic acid de formic, ku miök thiekiic kaa dhetem tënë kul cï tek thook, ke luui formaldehyde ke ye kë puɔth ye käŋ mac. Gömëz-Gärcïa ku kɔc kɔ̈k. (69) acï yök ke MIC50, MBC50, ku MIC50/MBC50 de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu (600 ku 2400 ppm, 4), Salmonella (600 ku 2400 ppm, 4), ku pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. ëbɛ̈n ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. (69) Acïd de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu (70).
Bëyer ku al. thëm de käm cï keek nyaai tënë kudhuruk (66) ku käm cï keek nyaai tënë diɛt (67) ku nyuɔɔthkë lɔnadɛ̈ ke acid de formic ee rot tek të nɔŋ yen kë thöŋ kenë dhuŋnhom de MIC cï them tënë käm kɔ̈k ke käm. Ku na yïn ya, ke riɛl de kee käm käkë, agut cï käm ke formic, acï kek ya thiëëc në kë yenë Campylobacter kee käm käkë ya luɔ̈ɔ̈i ke ye käm (66, 67). Luɔɔi de acid de C. jejuni acie kë ye kɔc gäi në kë cenë yen ya nyuɔɔth ke nɔŋ kë ye lac looi në mïïth yiic. Ku na yïn ya, ke C. jejuni ee naŋ riɛl thiin koor yenë mïïth cɔk lɔ tueŋ apath ku ye rot gɛɛi në mïïth yiic në mïïth yiic ku jɔl ya mïïth yiic agokë riɛlden ya cɔk lɔ tueŋ apath (71, 72). Kuɛ̈n thɛɛr cï looi në Line ku kɔc kɔ̈k. (73) acï kä cï kek juiir ke 190 ke aliir bɛ̈n looi ku nyuɔɔthkë ke C. jejuni 11168(GS) alëu bï aliir ya luɔ̈ɔ̈i ke ye ɣän yenë aliir bɛ̈n thïn, ku käjuäc ke kek aye ya kä tɔ̈ ciɛɛl ke aliir. Kuɛ̈n dɛ̈t cï looi në Wagli ku kɔc kɔ̈k. (74) në luɔɔi de kä ye röt looi në aliiric yiic, acïk nyuɔɔth ke C. jejuni ku E. coli cï kek them në puɔ̈ɔ̈cden yic aye cil në kä ye aliir yiic yök ke ye të yenë aliir yök thïn. Formate yenë kee kën ye riɛl gäm C. jejuni në wëëi yic ku, në ye mɛn, ee kën dït apɛi ye riɛl yök tënë C. jejuni (71, 75). C. jejuni ee rot lac looi ke ye kë ye aliir bɛ̈i në pïu yiic në kë yenë aliir cɔk bɔ̈ bei në aliir yic, ku jɔl ya aliir ye lac wëëi (72).
Formic acid anɔŋ akököl dït apɛi cï looi ke ye kën ye käm cɔk ril, ku käm kɔ̈k aalëu bïk formic acid looi ëya dɛ̈t bïk ya luui ë ke ye kën ye käm gël. Rösïnï ku al. (76) acï lueel lɔnadɛ̈ ke pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu cï Ray (77) lueel në run kaa 350 cï lɔ. Në ye thaa kënë yic, ke ŋïcda në kë yenë formic acid looi në thɔ̈ɔ̈r ku käm kɔ̈k yiic acï rot juak apɛi, ku ka cï ya ŋic në yemɛɛn ke ye luɔɔi kënë ee biäk de ajuɛɛr ril yic ye käm gël në käm yiic (78). Akuɔ̈tnhïïm juääc ke käm, agut cï kiɛ̈c cïn rɛ̈c, kiɛ̈c dït (Hymenoptera: Apidae), kijuur tɔ̈ piiny (Galerita lecontei ku G. janus), kiɔn cïn rɛ̈c (Formicinae), ku amuɔɔk kɔ̈k (Lepidoptera: Myrmecophaga), aŋiɛc ë ke ye formic acid looi ke ye kë ye rot tiit, 7–8).
Ant aye kek ŋic apɛi në kë nɔŋ kek acidocytes, man ye kek puɔ̈l bïk pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu (82) ya tääu në pïu yiic. Käm aye serine luɔ̈ɔ̈i ke ye kë ye kek lac yök ku yekë kä juëc ke formate tɔ̈ɔ̈u në gland ken yiic, man ye kek gël apath agokë käm ya gël në käm yiic agut cï bï kek ya tääu në pïu yiic (78, 83). Formic acid ye kek bɛ̈i bei alëu bï (1) ya luui ë kë ye kɔc cɔk riɔ̈ɔ̈c bïk thɔ̈ɔ̈r kɔ̈k ya dɔm; (2) bï ya kë ye kɔc gël tënë kɔc tɔ̈ në mëën yic ku kɔc ye kɔc nɔ̈k; ku (3) ee luui cït mɛn de kën ye thɔ̈ɔ̈r ku thɔ̈ɔ̈r ë thɔ̈ɔ̈r të cï yen mat kenë pïu ë thɔ̈ɔ̈r ke ye biäk de kä ye thɔ̈ɔ̈r (78, 82, 84–88). Formic acid ye looi në thɔ̈ɔ̈r anɔŋ kä ye käm nɔ̈k, ku ka ye lueel ke lëu bï ya luui në yen ke ye kë ye tääu në kɔc nhïïm. Kën acï nyuɔɔth në Bruch ku kɔc kɔ̈k. (88), cï pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Kä kɔ̈k ye nyuɔɔth lɔn yenë formic acid luui apath ku jɔl ya tɛ̈n yenë kek luɔɔi thïn në kä pïr yiic ee kë yenë läi dït apɛi ye cam në pïu yiic, man cïï lëu bïk pïu tɔ̈ në yäny yic ya looi, aye thɔ̈ɔ̈r nɔŋic pïu ë pïu yiic cam agokë röt ya gäm pïu ë pïu yiic ke ye kë dɛ̈t peei ye kek cam në pïu yiic (89).
Luɔɔi de formic acid në puɔ̈ɔ̈ric acï ya tïŋ ku ka cï ya puɔ̈ɔ̈c në run juëc yiic. Në ye mɛn, ke formic acid alëu bë ya kë ye tääu në mïïth ke läi yiic ku në mïïth ke thäät yiic. Sodium formate tɔ̈ në pïu yiic ku pïu yiic aye yök ke piath tënë läi kedhiɛ, kɔc ye cam ku jɔl ya piny (90). Cït tɛ̈n cenë ye luɛɛl thïn në thëmden yic (90), ke thëm dït apɛi de 10,000 mg de pïu thöŋ/kg de mïïth acï yök ke piath tënë läi kedhiɛ, ku thëm dït apɛi de 12,000 mg de pïu thöŋ/kg de mïïth acï yök ke piath tënë thön ë thön. Luɔɔi de formic acid ke ye kën ye läi cɔk cam acï kueen në run juëc yiic. Aye yök ke nɔŋ kë ye ɣaac wei ke ye kën ye silage gël ku kën ye käm gël në mïïth ke läi ku diɛt yiic.
Kä ye kek juak thïn cïmën de acids aye ya kä thiekiic në thɛɛr juëc yiic në luɔɔi de mïïth yiic ku jɔl ya tɔ̈ɔ̈u de mïïth (91, 92). Börrëänï ku al. (91) acï tïŋ lɔnadɛ̈ ke bï kä puɔth ke silage yök ee kë puɔth bï piath de kä ye cam muk ke muk kä juëc cï riɛl cït mɛn lëu rot. Kë cï bɛ̈nbei në ye luɔɔi kënë yic ee bï kä cï määr ya cɔk tɔ̈ piiny në ɣän kedhiɛ ke luɔɔi de ensiling yic: jɔɔk në thɛɛr tueeŋ ke aerobic në silo yic agut cï bï ya liep në silo yic, bï ya tɔ̈ɔ̈u ku bï silo ya bɛɛr liep agonë ya cam. Kuɛɛr ŋic keek bïnë mïïth ke tiim ya cɔk piath ku jɔl ya tɔ̈ɔ̈u de tiim në tiɔpic acï kek ya jaamic apɛi në ɣän kɔ̈k peei yiic (91, 93-95) ku ka cïï bï ya jaamic apɛi ëtënë. Kë dït ë riääk ee thök ë pïu ë pïu yiic ë pïu yiic ku pïu ë pïu yiic të nɔŋ yen aliir ë pïu yiic (91, 92). Ku na yïn ya, ke kä ye pïr yök ku kä ye kek juak thïn në käm yiic aacï kek ya tääu agonë kä rɛc ye röt looi në thɛɛr ke thök yiic ya gël (91, 92). Kä kɔ̈k ye kek tïŋ në kä ye kek juak thïn në mïïth yiic aye yen mat thïn ëbën agut cï bïk tuanytuɛɛny ya cɔk tɔ̈ në mïïth yiic (cïmën de, tuanytuɛɛny cɔl E. coli, Listeria, ku Salmonella) ku jɔl ya käm ye käm cak (96–98).
Mack ku al. (92) acï kä ye juak thïn ke acidic tek yiic në rou. Acids cïmën de propionic, acetic, sorbic, ku jɔl ya benzoic acids aye pïu cɔk tɔ̈ apath të cenë kek ya cam në läi yiic në kë ye cil de yeast ku molds cɔk tɔ̈ piiny (92). Mack ku al. (92) acï formic acid tek thook tënë acid kɔ̈k ku yök ke ye kën ye käm thiik tɔ̈ në pïu yiic gël ku ye käm thiik tɔ̈ në pïu yiic riɔ̈ɔ̈k ke ŋoot ke muk kä ye cam në mïïth yiic. Në luɔi yic, ë pïuken ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu (91). Akutnhïïm juëc ke rïthäc aacï formic acid ya puɔ̈ɔ̈c ëyadɛ̈ ke ye kë ye juak në mïïth yiic. Formic acid aŋic në kë yen lac thök ku ye cil de käm thiik tɔ̈ në tiɔpic cɔk tɔ̈ piiny ku ye mïïth tɔ̈ në tiɔpic cɔk tɔ̈ piiny (99). Ku na yïn ya, ke Yeen ku kɔc kɔ̈k. (92) thɔ̈ɔ̈ŋ ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. (100) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke acid de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Ciɛɛŋ de käm ye pïu cɔk bɔ̈ bei në pïu yiic ku jɔl ya pïu yiic aake cï kek ya juak në silage yic ago pïu ya cak ku bï pïu ya cak (101). Në yic, Cooley ku kɔc kɔ̈k. (101) acï yök lɔn na cï silage tääu në 3% (w/v) ë pïu yiic, ke pïu ë pïu yiic ku pïu ë pïu yiic aacï 800 ku 1000 mg ë pïu ë pïu yiic/100 g ë pïu yiic, ë ke thöŋ. Mack ku al. (92) acï kä cï gɔ̈t ke rïthäc de kä ye juak thïn ke silage tïŋ në wël juëc yiic, nɔŋiic kuɛ̈n cï gɔ̈t në 2000 cï tɔ̈u në ku/wɛ̈lɛ̈/ka nɔŋiic formic acid ku kä kɔ̈k ke acid. Në ye mɛn, ke thëm kënë acïï bï ya jam në puɔ̈ɔ̈c de raan tökic në wël juëc yiic ku ka bï wël kɔ̈k thiekiic ya määt yiic në kë de luɔɔi de formic acid ke ye kë ye tääu në mïïth yiic. Kä cïn kë ye kek gël ku kä cï kek tääu në käŋ yiic kedhiɛ acï kek ya puɔ̈ɔ̈c ku në ɣän juäc yiic ke Clostridium spp. Kä thiääk kenë yen (kä ye kek cam, kä ye cam, ku jɔl ya kä ye kek cam në pïu yiic) aye lac lɔ piny, ku ammonia ku pïu ye kek cam aye röt dhuɔ̈kciɛ̈ɛ̈n ku kä cï riɛl aye röt juak (92). Anɔŋ kä lik tɔ̈ në luɔɔi de formic acid yic, ku luɔɔide ke ye kë ye tääu në silage yic në mɛ̈ɛ̈t de yic kenë acid kɔ̈k ee rot looi ke ye kä kɔ̈k ke ye käkë tiaam (92).
Formic acid alëu bï käm ye kɔc nɔ̈k gël. Cïmën de, Pauly ku Tam (102) acï ɣän thii kɔ̈k ke liɛ̈p tääu thïn kenë L. monocytogenes nɔŋic käŋ kaadiäk wääc yiic ke kä cï riɛl (200, 430, ku 540 g/kg) ke wɛ̈l ye cɔl ryegrass ku jal keek juak thïn në käm yiic (3 ml/kg) wala käm yiic (8/5×1g) Acïk lueel lɔnadɛ̈ ke töök kedhiɛ aye L. monocytogenes cɔk tɔ̈ piiny apɛi në thɛɛr lik yiic (200 g/kg). Ku na yïn ya, ke në pïu cï riɛl yiic (430 g/kg), ke L. monocytogenes acï bɛ̈n ya yök në nïn kaa 30 yiic në pïu cï kek tääu në pïu yiic. Kuɛ̈nybei de L. monocytogenes ee rot looi ke thiääk kenë pH tɔ̈ piiny, pïu tɔ̈ në pïu yiic, ku jɔl ya pïu cïï thiääk kenë pïu yiic. Cïmën de, Pauly ku jɔl ya raan cɔl Tam (102) acïk bɛ̈n tïŋ ke acid ku jɔl ya acid cï kek mat yiic aake thiekiic apɛi, man lëu bï ya kë cïï L. Puɔ̈ɔ̈c thöŋ kenë kän alëu bï ya looi në akälciɛ̈ɛ̈n yiic tënë käm kɔ̈k peei ye kɔc nɔ̈k cïmën de Salmonella ku jɔl ya käm cɔl E. coli. Käjuëc ke 16S rDNA cï kek ya caath në akuɔ̈tnhïïm ke käm yiic kedhiɛ alëu bïk kɔc ya kony ëyadɛ̈ agokë käjuëc ye röt geer ya ŋic në ciin de käm yiic ye röt looi në ɣän wääc yiic ke mïïth yiic të nɔŋ kek formic acid (103). Tɛ̈ bïnë wël ke microbiome ya yök, ke ka lëu bï kɔc ya kony agonë tɛ̈n benë silage ya thɔ̈ɔ̈ŋ thïn ya ŋic apath ku bï käjuëc kɔ̈k peei ya määt yiic agonë silage ya cɔk piath.
Në mïïth ke läi yiic, ke formic acid aye luɔ̈ɔ̈i ke ye kë ye käm cɔk tɔ̈ piiny në mïïth juëc yiic ku jɔl ya kä kɔ̈k peei ye kek cam cïmën de kä ye kek looi në läi yiic. Kä ye röt looi në ciin de käm yiic në thön ë thön ku läi kɔ̈k yiic alëu bï kek ya tek yiic në rou: kä ye röt looi në ciin de käm yiic në mïïth yiic ku kä ye röt looi në käm yiic ye tɔ̈ në läi yiic të cï kek mïïth cï kek töök cam (20, 21, 104). Cï të ŋic ɣok yen thïn, ke käŋ kaarou käkë aye thiääk, në kë yenë käm tɔ̈ në mïïth yiic thök, ku ka lëu bï thök de colonization ya cɔk tɔ̈ piiny të cenë läi mïïth cam. Ku na yïn ya, ke kä ye tɔ̈ në acid tökic cï mat në mïïth yiic alëu bïk ya tɔ̈ në käjuëc yiic, cïmën de tɔ̈c de mïïth ku jɔl ya tɛ̈n yenë acid tääu thïn (21, 105).
Në akököl yic, ke luɔɔi de pïu ë thäät yiic ku jɔl ya pïu kɔ̈k thiääk kenë yen acï ya tɔ̈ ke ye kë yenë Salmonella gël në mïïth ke läi ku diɛt yiic (21). Kä cï bɛ̈n bei në kee kuɛ̈n käkë yiic aacï keek mat yiic në wël juëc cï keek gɔ̈t në thɛɛr wääc yiic (18, 21, 26, 47, 104–106), ku këya, kä kɔ̈k thiekiic cï keek yök në kee kuɛ̈n käkë yiic aye keek lueel në cɛɛth kënë yic. Kä juëc cï kek kueen acïk ya nyuɔɔth ke luɔɔi de käm ye kek cam në mïïth yiic ee rot gɛɛi në thëm ku thaar yenë kek tääu thïn, pïu tɔ̈ në mïïth yiic, ku jɔl ya pïu tɔ̈ në mïïth yiic ku jɔl ya pïu yiic në läi yiic (19, 21, 107–109). Tɛ̈ yenë matrix de mïïth cam thïn ku të yenë mïïth ke läi yök thïn aye käŋ cɔk loi röt ëyadɛ̈. Ku na yïn ya, ke puɔ̈ɔ̈c cï looi acï ya nyuɔɔth ke käm ye kek yök në läi yiic alëu bïk ya wuɔ̈ɔ̈c kenë käm ye kek yök në tiim yiic (39, 45, 58, 59, 110–112). Ku na yïn ya, ke wuɔ̈ɔ̈c de dhuŋnhom de kä cïmën de formic acid alëu bï ya thiääk kenë wuɔ̈ɔ̈c de pïïr de serovar në mïïth yiic ku jɔl ya thɛɛr yenë mïïth looi thïn (19, 113, 114). Wuɔ̈ɔ̈c de dhuŋnhom de serovar tënë töök de acid alëu bï ya kë yenë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön (113, 115), ku wuɔ̈ɔ̈c de thön ë thön ë thön (116) alëu bï naŋ kë ye looi ëyadɛ̈. Wuɔ̈ɔ̈c de kä ye kek cam yiic alëu bïk ya yök në käm yiic të cenë käm ye kek cam ya cɔk tɔ̈ apath (21, 105, 117–122). Tɛ̈n ë gup ë mïïth (në thööŋ de dït de kä thiik yiic) alëu bï tɔ̈u de formic acid thiääk ke rïŋ ë thäät yiic ëya dɛ̈t cɔk tɔ̈u (123).
Kä ye kek tak agonë käm ya cɔk piath në kë de formic acid cï kek ya juak në mïïth yiic aye ya kä thiekiic ëyadɛ̈. Acid juëc apɛi acï kek ya lueel në käjuäc ke mïïth yiic ke mïïth këc kek liääp ago kä lëu bïk röt ya riɔ̈ɔ̈k në kä yenëke mïïth looi yiic ya cɔk tɔ̈ piiny ku jɔl ya kä dhal kɔc në mïïth ke läi yiic (105). Jones (51) acï thöl lɔn ye Salmonella tɔ̈ në mïïth yiic ke kën ë tɔ̈ɔ̈u në wal yiic ril yic apɛi bï ya mac awär Salmonella tɔ̈ në mïïth yiic të cïnë wal ya tɔ̈ɔ̈u. Tɛ̈ yenë mïïth tɔ̈ɔ̈u në mac yic në thɛɛr ke luɔi në mïïth yiic acï lueel ke ye kë bï ya looi ago Salmonella ya gël në mïïth yiic, ku kën ee tɔ̈ në thɛɛr ke mïïth yiic, dït de kä thii kɔ̈k yiic, ku jɔl ya kä kɔ̈k thiääk kenë luɔɔi de mïïth yiic (51). Luɔɔi de käm ye tɔ̈ në pïu yiic ee rot gɛɛi në atuɔ̈c yic ëyadɛ̈, ku atuɔ̈c cï juak në tɔ̈c de käm yiic alëu bï naŋ kë ye lac gël në käm yiic, cïmën yenë ye tïŋ në pïu yiic (124, 125). Kä juëc cï kek kueen në mïïth cï kek yök ke nɔŋ tuany ë Salmonella aye wɛ̈t cï lueel kuɔɔny lɔn yenë pïu tɔ̈ nhial ë pïu yiic ë pïu yiic juak (106, 113, 126). Amadö ku al. (127) acï ajuiɛɛr cï looi në ciɛɛl yic bɛ̈n ya looi agonë tɛ̈n yenë atuɔ̈c ku pïu tɔ̈ thïn ya puɔ̈ɔ̈c në käm kaa 10 ke Salmonella enterica ku Escherichia coli cï kek ya tek thook në mïïth juëc ke ɣɔ̈k yiic ku bï kek ya tääu në pïu yiic. Acïk bɛ̈n lueel ke atuɔ̈c yenë kee kë ye käm cɔk tɔ̈ piiny, kenë acid ku jɔl ya käm ye kek tek yiic. Kë ye rot looi kenë acid aŋot ke dït apɛi, ku këya, atuɔ̈c tɔ̈ piiny ku acid tɔ̈ thïn alëu bï ya luui në yen. Ku na yïn ya, ke ka cïk bɛ̈n tïŋ ëyadɛ̈ ke käjuëc ye röt looi në tökic acie kek ye lac tïŋ të cenë formic acid ya luɔ̈ɔ̈i, man cï kek bɛ̈n cɔk ya thɔ̈ɔ̈ŋ ke käjuëc ye röt looi në thɛɛr juëc yiic ka käjuëc ye röt looi në mïïth yiic yenëke kë yenë käŋ looi.
Tɛ̈ bï pïïr de mïïth ya tääu piny ke këc läi ya cam ee dhöl töŋ yenë käm ye bɛ̈n në mïïth yiic ya gël agokë ya lɔ në guöp de läi yiic në thɛɛr yenë kek cam. Ku na yïn ya, ke acid tɔ̈ në mïïth yiic cï lɔ në pïu yiic, ka lëu bï ya ŋoot ke loi luɔide ë gël de käm. Luɔɔi de käm ye kek tääu në pïu yiic në pïu yiic ee rot gɛɛi në käjuëc yiic, agut cï pïu tɔ̈ në pïu yiic, të yenë pïu yiic tɔ̈ thïn, pH ku jɔl ya aliir tɔ̈ në pïu yiic, run ke läi yiic, ku jɔl ya ciin de kɔc thiääk kenë pïu yiic. ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät) (21, 24, 128–132). Në yekënë kɔ̈u, ke ciin de käm thi kor tɔ̈ në pïu yiic (man ye lac tɔ̈ në pïu yiic në läi yiic të cenë kek dït) aye acids cak në pïu yiic, man lëu bï ya naŋ käm ye lac yök në pïu yiic (71).
Kä juëc cï kek lac ya wïc aake ye jam në luɔɔi de käm cï kek yök në pïu yiic, agut cï pïu cï kek tääu në pïu yiic, ago Salmonella ya cɔk tɔ̈ në pïu yiic në pïu yiic, man cï ya jam apɛi në käjuëc cï kek ya tïŋ yiic (12, 20, 21). Naa cï kee kuɛ̈n käkë tïŋ në tök, kä juëc thiekiic bï keek tïŋ alë bï ke looi. McHan ku Shotts (133) acïk lueel lɔnadɛ̈ ke cäm de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë 7, 14, ku 21. Ku na yïn ya, ke Hume ku kɔc kɔ̈k. (128) acï C-14-cï gɔ̈t ë pïu yiic tïŋ, acïk thöl lɔn ye pïu lik apɛi tɔ̈ në mïïth yiic lëu bïk ɣet në cecum yic. Acï döŋ ke bï ŋic mɛn ye kën yic ëya dɛ̈t tënë formic acid. Ku na yïn ya, ke thɛɛr cï tëëk yiic ke Bourassa ku kɔc kɔ̈k. (134) acï lueel lɔnadɛ̈ ke cäm de pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu, cï keek thɔ̈ɔ̈ŋ në nïn kaa 7, 14, ku 21. (132) acï tïŋ lɔn ye mïïth ke thön ë thön ë 4 g/t ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë 6-wiik ë dït ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön.
Tɛ̈ nɔŋ yen formic acid në mïïth yiic, ka lëu bï naŋ kë ye yök në ɣän kɔ̈k ke mïïth yiic. Al-Tarazi ku Alshavabkeh (134) acïk nyuɔɔth lɔn nadë ke liääp de formic acid ku propionic acid alëu bï Salmonella pullorum (Salmonella pullorum) ya tɔ̈ në mïïth yiic ku në cecum yic. Raan cɔl Thompson ku raan cɔl Hinton (129) acïk bɛ̈n tïŋ ke kä ye kek ɣaac wei cï kek liääp në pïu yiic ku jɔl ya pïu yiic, aye käm juak në mïïth yiic ku jɔl ya pïu yiic ku ka ye käm nɔ̈k në käm yiic në ɣän yenë kek mac thïn. Kë cï tak kënë aye kuɔɔny në wël cï kek yök në Bird ku kɔc kɔ̈k peei yiic. (135) acï formic acid juak thïn në pïu ke dëk ke ajïth ke thɔ̈k në thɛɛr ke thëm de thök ke këc keek lɛɛr në riän wïïric, cït mɛn de thök de thök cï thök ke thök ke këc keek lɛɛr të yenë thɔ̈k looi thïn. Ku tɛ̈ɛ̈uë formic acid në pïu ke dëk yic, acï ciin de S. Typhimurium në mïïth yiic ku në pïu yiic bɛ̈n dhuɔ̈kciɛ̈ɛ̈n, ku ka cï ciin de S. Typhimurium ë mïïth yiic bɛ̈n dhuɔ̈kciɛ̈ɛ̈n, ku ka cie ciin de mïïth yiic (135). Yïknhial de ajuɛɛr de gɛ̈th lëu bï organic acids ya gël ke ŋoot ëke luui në pïu yiic në pïu yiic alëu bïk ya kony agokë ya luui apath. Cïmën de, tɛ̈ɛ̈u ë pïu yiic në pïu yiic ku tɛ̈ɛ̈u ë pïu yiic në mïïth yiic acï nyuɔɔth ke ye pïu yiic tɔ̈ në cecal yic cɔk tɔ̈ piiny (136). Ku na yïn ya, ke kän alëu bï ya wuɔ̈ɔ̈c cï tɛ̈n tɔ̈ yen thïn në läi yiic. Në nyooth, Walia ku kɔc kɔ̈k. (137) akëc yök ke tɔ̈c de Salmonella në cecum ka lymph nodes de kudhuruk nɔŋ nïn kaa 28 cï keek cam në pïu cï liääp ke pïu ë pïu, pïu ë pïu ë pïu, ku pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu, ku naa cak tɔ̈u ke pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. gël.
Na cɔk puɔ̈ɔ̈c de formic acid ya tɔ̈ ke ye kën ye käm nɔ̈k në mɛ̈c de läi yiic, ke ka nɔŋ puɔ̈ɔ̈c kɔ̈k peei cï kek ya looi ëyadɛ̈ në käm kɔ̈k peei ye kɔc nɔ̈k në läi yiic. Kuɛ̈n cï looi në Kovanda ku kɔc kɔ̈k. (68) acï lueel lɔnadɛ̈ ke acid de formic alë bï luui ëya dɛ̈t tënë käm kɔ̈k ye yök në mïïth ke dït yiic, nɔŋiic tuaany de nhom ku tuaany de nhom. Kä cï kek kueen wënthɛɛr acïk nyuɔɔth lɔn ye pïu ë thäät yiic (cïmën, pïu ë thäät yiic) ku pïu ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic ë thäät yiic (135, 138). Ku na yïn ya, cïmën cenë ye lueel wënthɛɛr në Beyer ku kɔc kɔ̈k. (67), luɔɔi de pïu ë thäät yiic ke ye kën ë thäät yiic ë thäät yiic alëu bï ya wïc bï ya tïït. Kë cï yök kënë ee kë rac apɛi tënë mïïth ye kek juak në diɛt yiic në kë yenë acid tueeŋ yenë C. jejuni wëëi. Në yekënë cök, ke biäk de baŋ de yic aye yök ke ye kë yenë mïïth cam në mïïth yiic kenë käm cï kek liääp ke acid ye kek looi në käm ke yic, cïmën de formate (139). Ye tïŋ kënë anɔŋic kä kɔ̈k ye tɔ̈ thïn. Në kë yenë pïu cɔk bɔ̈ bei në C. jejuni yic, ke kä ye röt waar në door yiic kaarou cï röt waar në pïu yiic ku jɔl ya pïu yiic aacï ciin de pïu tɔ̈ në ajïth yiic ya tekic të thööŋë kek kenë kä tɔ̈ në roor yiic ke C. jejuni (140, 141). Aŋot ke këc deetic apath ye tɛ̈n yenë pïu tɔ̈ në pïu yiic tɔ̈ në pïu yiic riɔ̈ɔ̈k në pïu yiic në C. jejuni në ajïth yiic. Kë ye yic tɔ̈ në yï yic alëu bï ya tɔ̈ piiny apɛi në kë yenë käm kɔ̈k tɔ̈ në yï yic catabolism looi ka ye kek lööm në yï yic nhial, ku na yïn ya, ke käjuëc wääc alëu bïk yekënë ya cɔk loi rot. Në yekënë kɔ̈u, ke formate ee kë lëu bï ya cak në käm kɔ̈k ke dït yiic, man lëu bï ciin de formate ya cɔk loi rot. Ciin de kä ye tɔ̈ në yäny yic ku jɔl ya tɛ̈n yenë käm tɔ̈ në yäny yic ŋic në luɔɔi de metagenomics alëu bï kɔc ya nyuɔ̈th käjuëc ke läi ye käm cak.
Roth ku al. (142) acï thɔ̈ɔ̈ŋ ke kä ye röt looi të cenë ajïth ya cam në wal ke thɔ̈ɔ̈r ka wal cï kek liääp kenë wal ke thɔ̈ɔ̈r, ku jɔl ya wal ke thɔ̈ɔ̈r, ku jɔl ya wal ke thɔ̈ɔ̈r ke Escherichia coli. Amat ku kä cïï wal ye lac dɔm ke E. coli cï keek tek yiic aacï keek kueen në kä cï keek määt yiic ke pïu cï keek yök tënë ajïth nɔŋ nïn kaa 1 ku në kä cï keek yök ke cecal tënë ajïth nɔŋ nïn kaa 14 ku 38. E. coli cï nyaai acï kek them agokë ya lëu në wal ke ampicillin, wal ke wal, wal ke wal, ku jɔl ya wal ke wal cïmën cenë kek ya yök wënthɛɛr në thɛɛr cenë kek ya tɛ̈ɛ̈k yiic në wal yiic. Na cï ciin de E. coli thɔ̈ɔ̈ŋ ku ŋic kek, ke enrofloxacin ka acid cï kek juak thïn acïï ciin de E. coli cï ya tek thook në ceca de ajïth nɔŋ nïn kaa 17 ku 28 yiic ye waar. Diɛt cï kek ya cam në mïïth cï kek juak thïn acï ya juak në ciin de E. coli yic, ku jɔl ya E. coli ye lac yök në ceca yic. Diɛt cï kek cam në miääu acï ciin de E. coli ye lac yök në ceca yic bɛ̈n dhuɔ̈kciɛ̈ɛ̈n të thööŋë kek kenë diɛt cï kek mac ku jɔl ya diɛt cï kek ya gäm miääu. Diɛt ye cam në acid cï liääp aye naŋ thök de ciin de E. coli ye lac tɔ̈ në cecum yic të thööŋë kek kenë diɛt ye cam në acid cï liääp. Dhöl yenë acids ciin de E. coli cie lac dɔm në wal ya tekic ke këc ciin de E. coli ëbɛ̈n ya tekic, aŋot ke këc deetic apath. Ku na yïn ya, ke kë cï yök në puɔ̈ɔ̈c cï looi në Roth ku kɔc kɔ̈k. ë thöŋ kek akut de enröflöxacïn. (142) Kän alëu bï ya kë ye nyuɔɔth ke tɛ̈ɛ̈k de käm ye tɔ̈ në E. coli yic, cïmën de käm ye tɔ̈ në plasmid yic cï kek kiɛ̈ɛ̈t në Cabezon et al. (143). Alëu bï ya këpath bï ya caath në käjuëc ke plasmid-mediated në wal yiic në ciin de diɛt yiic të nɔŋ yen käjuëc ye kek juak thïn në mïïth yiic cïmën de formic acid ku bï ye luɔɔi kënë ya cɔ̈kpiny në thëm de käm yiic.
Yïknhial de käm ye kek juak në käm yiic tënë käm abï ya naŋ kë thiin koor ye rot looi tënë tiim tɔ̈ në yï guöp, cïmën de käm cɔl microbiota ye kek yök ke piath tënë raan tɔ̈ thïn. Ku na yïn ya, ke organic acids ye kek gäm kɔc kɔ̈k peei alëu bïk ya naŋ käjuëc ye kek riɔ̈ɔ̈k në käm tɔ̈ në yäny yic ku jɔl ya käm ye kek gël në käm yiic. Cïmën de, raan cɔl Thompson ku jɔl ya raan cɔl Hinton (129) acïk bɛ̈n tïŋ ke käm cï kek yök në mïïth yiic cï kek ya cam në mïïth cï kek liääp kenë pïu yiic, ku kän acï bɛ̈n lueel ke tän de kee käm käkë në mïïth yiic ee käm cɔk lɔ piny. Käm cï kek luɔk aye kek yök ëke ye käm ye kɔc gël në tuanytuɛɛny ke Salmonella, ku na yïn ya, ke riääk de käm thii kɔ̈k peei cï kek com në mïïth yiic alëu bïk ya rac apɛi agokë tuanytuɛɛny ya cɔk lɔ piny në thɛɛr ke tɔ̈c yiic (144). Açıkgöz ku al. yök ke tɔ̈c tɔ̈ piiny në pïu yiic ke diɛt alëu bï ya tɔ̈ piiny. (145) Acïn wuɔ̈ɔ̈c cï yök në thööŋ de käm tɔ̈ në yï guɔ̈p yic ka Escherichia coli cï kueen në thön ë thön ë thön ë nïn kaa 42 cï pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu ë pïu. Kɔc cï athör gɔ̈t acïk bɛ̈n lueel ke kän alëu bï ya tɔ̈ në kë yenë pïu tɔ̈ në pïu yiic ya tääu në pïu yiic, cïmën cenë kek ya tïŋ në kɔc kɔ̈k peei ye käŋ wïc yiic në pïu yiic (SCFA) (128, 129).
Tïït de formic acid në dhɔ̈l kɔ̈k ke gël de pïu yiic alëu bï yen ya kony bï ya ɣet në pïu yiic. (146) acï tïŋ ke acid cï tääu në pïu yiic ee ciin de miök thiin koor (SCFA) tɔ̈ në cecum de kudhuruk yic juak apɛi të thööŋë yen kenë kudhuruk cï kek cam ke cïn kë ye kek gël. Kë cï bɛ̈n bei kënë acï kɔc cï athör gɔ̈t bɛ̈n cɔk lueel lɔnadɛ̈ ke formic acid alëu bï ya ɣet në pïu yiic të cenë ye gël apath. Ku na yïn ya, ke käjuëc kɔ̈k peei cï kek ya tïŋ, cïmën de formate ku lactate, agut cï na cɔk ya tɔ̈ ke juëc apɛi awär kä ye kek cam në kuɔ̈ɔ̈l yiic, ke ka këc bɛ̈n ya wuɔ̈ɔ̈c kenë kä ye kek cam në kuɔ̈ɔ̈l cïï kek ye gël. Naa cak tɔ̈u ke kudhuruk cï keek cam ke cïn kë ye keek gël ku kä cï keek gël ke formic acid cï röt juak në door yiic kaadiäk, ke ciin de lactobacilli akëc rot waar në töök. Wuɔ̈ɔ̈cden alëu bï ya ŋic apɛi tënë käm kɔ̈k ye lactic acid looi në cecum yic (1) cïï kek ye yök në kee dhɔ̈l käkë yiic ku/ka (2) man ye luɔɔiden de mïïth riɔ̈ɔ̈k, ku yenë ka ye dhöl yenë mɛ̈c looi waar yic cïmën de lactobacilli tɔ̈ thïn ye lac looi.
Acän ba kä ye röt juak në mïïth yiic në läi yiic ya puɔ̈ɔ̈c apath, ke dhɔ̈l juëc yenëke käm lac ŋic aye kek wïc. Në run lik cï tëëk yiic, ke tɛ̈ɛ̈k de käŋ në thɛɛr kɔ̈k bï bɛ̈n tueŋ yiic (NGS) de 16S RNA gene acï ya luui në yen agonë käm thi kor ya ŋic ku bï käjuëc ke akuɔ̈tnhïïm ke käm ya thɔ̈ɔ̈ŋ (147), man cï kɔc bɛ̈n ya cɔk deet apath tɛ̈n yenë kek yök thïn në kaam de mïïth ye kek juak në mïïth yiic ku jɔl ya mïïth ye kek cam në läi yiic.
Puɔ̈ɔ̈c juäc cï kek ya looi acï käm thi kɔ̈k peei ya luɔɔi agonë käm thi kor ke ajïth ya deet yiic agokë käjuëc ya juak thïn. Öaklëy ku al. (148) acï kuɛ̈n looi në thön ë thön ë thön ë nïn kaa 42 cï keek juak thïn në kä juëc cï ke mat yiic ke thön ë thön, thön ë thön, ku thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön. Adhiëth cï kek gël aacï kek ya thɔ̈ɔ̈r kenë tuanytuɛɛny ye kek gël në tuanytuɛɛny yiic ku ceca den acï kek ya nyaai në nïn kaa 0, 7, 21, ku jɔl ya nïn kaa 42 ke run. Kä cï them ke Cecal aacï keek looi tën 454 käke pyrosequencing ku kä cï bɛ̈n bei thïn aacï keek caath bï keek tek thook ku thööŋ thöŋ. Në këriɛ̈ɛ̈c ëbën yic, ke töök akëc käm thiik ke cecal ka S. Typhimurium ya riɔ̈ɔ̈kic apɛi. Ku na yïn ya, ke yök de Salmonella acï bɛ̈n lɔ piny të cenë diɛt ya dït, cïmën cenë ye yök në tɛ̈n cenë kek ya caath thïn në käm yiic, ku jɔl ya tɛ̈n yenë Salmonella yök thïn acï bɛ̈n ya lɔ piny ëyadɛ̈ në thɛɛr juëc yiic. Kɔc cï athör gɔ̈t acïk bɛ̈n jam wu të cenë thön ë thön dït ya dït, ke käjuëc ke cecal microbial aye röt juak, ku käjuëc cï röt geer në thön ë thön yiic aye kek tïŋ në akuɔ̈tnhïïm ke töök yiic kedhiɛ. Në kuɛ̈n cï piac looi yic, ke Hu ku kɔc kɔ̈k. (149) acï kä rɛc ye röt looi tën pïu ye dek ku cäm cï juak thïn kenë kä cï liääp ke pïu cï liääp (acïm cï liääp, pïu cï liääp, pïu cï liääp, ku pïu cï liääp) ku virginiamycin në käke pïu cï keek yök tënë ajïth cï keek määt yiic në thɛɛr kaa rou (nïn kaa 1–21 ku nïn kaa 2–22). Na cɔk ya naŋ käjuëc wääc në cecal microbiome yiic cï kek ya tïŋ në akuɔ̈tnhïïm ke töök yiic në nïn kaa 21 yiic, ke ka cïn wuɔ̈ɔ̈c në α- ka β-bacteria cï kek ya yök në nïn kaa 42 yiic. Në kë cïn yen wuɔ̈ɔ̈c në nïn kaa 42 yiic, ke kɔc cï athör gɔ̈t acïk bɛ̈n lueel ke piath de cil alëu bï ya tɔ̈ në kë cenë microbiome ya lac cak.
Cɛɛth de Microbiome ee nyin tïït në akut de käm thiik ke cecal yiic ku ka cïï lëu bï ya nyuɔɔth të tɔ̈në pïu yiic në pïu yiic ku käjuëc ye röt looi në mïïth yiic. Käm tɔ̈ në pïu yiic ke ajïth ke broiler aye lac yök në käm yiic, cïmën cenë ye lueel në kë cï yök në raan cɔl Hume et al. (128). Hume ku kɔc kɔ̈k. (128) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke kä juëc cï keek juak thïn ke propionate aye keek lööm në pïu yiic ke diɛt. Puɔ̈ɔ̈c cï piac ya looi në tɛ̈n yenë käm thi kor tɔ̈ në yï guöp ya nyuɔɔth thïn aye ye wɛ̈t kënë kuɔɔny ëyadɛ̈. Näva ku al. (150) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke mɛ̈ɛ̈t de käm cï liääp ke käm [DL-2-hydroxy-4(mëthylthio)cim], käm cï liääp, ku käm cï liääp (HFP) aye käm thiik ke gut riɔ̈ɔ̈k ku juak Lactobacillus tɔ̈u në ileum de ajïth yic. Në thɛɛr cï tëëk yiic, ke Guodarzi Böröjëni ku kɔc kɔ̈k. (150) acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke mɛ̈ɛ̈t de käm cï liääp ke käm [DL-2-hydroxy-4(mëthylthio)ciɛ̈m], käm cï liääp, ku käm cï liääp (HFP) aye käm thiik ke gut riɔ̈ɔ̈k ku juak Lactobacillus tɔ̈u në ileum de ajïth yic. (151) acï kuɛ̈n looi bïk thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön ë thön (0.75% ku 1.50%) ë nïn kaa 35 yiic. Në thök de thëm, kä cï com, yäny, biäk kaa rou në diäk de ileum, ku cecum aacï keek nyaai ku kä cï keek them aacï keek lööm bïnë keek tïŋ në thëm de kä ye tɔ̈u në yäny yic ku kä ye röt looi në luɔɔi de RT-PCR. Ciɛɛŋ yic, tɛ̈n de käm cï röt mat në käm yiic (organic acids) acïï käm juëc ke Lactobacillus ka Bifidobacterium ye riɔ̈ɔ̈k, ku ka ye ciin de Clostridium juak. Në pïu yiic, ke käm cï röt waar aye thök de käm ku käm tɔ̈ në pïu yiic, ku në cecum yic, ke käm käkë aacï döŋ ëke këc röt waar (151). Në thɛɛr juëc yiic ke tɔ̈c de kä ye yök në pïu yiic, ke tɔ̈c de lactic acid (D ku L) acï bɛ̈n dhuɔ̈kciëën në mïïth yiic, tɔ̈c de käŋ kedhiɛ acï bɛ̈n dhuɔ̈kciɛ̈ɛ̈n në gizzard yic, ku tɔ̈c de kä ye yök në cecum yic acï bɛ̈n dhuɔ̈kciɛ̈ɛ̈n. Acïn kë cï rot waar në ileum yic. Në kë de miök thiin koor (SCFAs), ke kë töŋ ye rot waar në mïïth yiic ku jɔl ya mïïth ke diɛt ye kek cam në miök yiic ee tɔ̈ në baŋ de miök yic. Diɛt ye cam në acid tɔ̈ piiny apɛi aye nyuɔɔth ke cï rot juak në door yiic kaa thiäär në mïïth yiic, ku diɛt cï cam në acid tɔ̈ piiny kaa rou aye nyuɔɔth ke cï rot juak në ciin de bɛ̈t ku thiäär ku dhiëc në gizzard yic, në tök. Ku ëcï rot juak në ileum yic ku ëcï thök në rou. Në këriɛ̈ɛ̈c ëbën yic, ke wël käkë aye wël cï kek lueel ke käjuäc ye röt looi në luɔɔi de organic acid yic aye kek tïŋ në kä cï kek yök yiic, ku organic acids aacïn kä thi kor ye röt looi në akuɔ̈tnhom de käm tɔ̈ piiny në yäny yic, ku yekë lueel ke tɛ̈n yenë tiim tɔ̈ në yäny yic tɔ̈ nhial ya liääp thïn alëu bï ya rot waar.
Cï të ŋic yen thïn, ke käjuëc ke aciëëk ke microbiome aye wïc agonë käm ya ŋic apath agokë ya tɔ̈ në ɣän ke dït yiic. Cɛɛth cï looi apɛi në tɛ̈n de käm thi kor yiic në ɣän ke dït yiic, cïmën de ɣän tɔ̈ nhial cïmën de mïïth, alëu bïk käjuëc kɔ̈k peei ya nyuɔɔth në tɛ̈n benë akuɔ̈tnhïïm kɔ̈k ke käm ya lɔc thïn. Luɔɔiden de metabolic ku enzymatic alëu bïk ya ŋic ëyadɛ̈ mɛn nɔŋ kek ruääi kenë käm ye lɔ në pïu yiic. Alëu bï ya këpath ëyadɛ̈ bï ya caath në metagenomic yic agonë ya ŋic mɛn yenë käm tɔ̈ në diɛt yiic ya juak në käm yiic në thɛɛr ke pïïr de diɛt yiic, ku mɛn yenë käm tɔ̈ thïn ku/wɛ̈lɛ̈/ka luɔɔi de metabolic de kee käm käkë ya cɔk tɔ̈ ke ye kë ye kɔc gël në tuanytuɛɛny yiic.
Formic acid acï ya luui në run juëc yiic ke ye kë ye tääu në mïïth ke läi yiic ku ye kë ye tääu në mïïth yiic. Töŋ de kä yenëke luui në kek ee luɔɔiden ye käm cɔk tɔ̈ në mïïth yiic ku bïk ya rëër në mïïth yiic në diɛt yiic. Kuɛ̈n cï looi në vitro yic acï nyuɔɔth lɔnadɛ̈ ke formic acid ee kë puɔth apɛi tënë käm ku käm kɔ̈k ye kɔc nɔ̈k. Ku na yïn ya, ke luɔɔi de formic acid në mïïth yiic alëu bï ya thök në kë de käjuëc tɔ̈ në mïïth yiic ku jɔl ya riɛlden ye kek gël. Formic acid ee rot looi ke nɔŋ kë ye cɔl Salmonella ku jɔl ya käm kɔ̈k peei ye kɔc nɔ̈k të cenë kek ya cam në mïïth ka pïu ye kek dek yiic. Ku na yïn ya, ke kä rɛc käkë aye röt looi në baŋ nhial de yic, në kë yenë acid tɔ̈ në baŋ piiny de yic cɔk lɔ piny, cïmën yenë rot looi në baŋ ciɛɛl de yic. Luɔɔi de gël de formic acid në tɔ̈ɔ̈u de käŋ yiic ee dhöl lëu benë acid juëc ya lɛɛr në pïu yiic. Ku na yïn ya, ke puɔ̈ɔ̈c cï looi acï nyuɔɔth ke mɛ̈ɛ̈t de kä ye tɔ̈ në pïu yiic ee piath apɛi në gël de mïïth yiic awär tɔ̈ɔ̈u de acid tök (152). Campylobacter tɔ̈ në yäny yic alëu bï ya dhuknhïïm në dhɔ̈l wääc yiic tënë käm, në kë lëu bï kek ya luɔ̈ɔ̈i ke ye kë ye kɔc gäm riɛl, ku käm yenëke riɛlden yök. Akuc mɛn bï dït de pïu tɔ̈ në pïu yiic ya piath tënë Campylobacter, ku kän alëu bï ya tɔ̈ ke cïï rot ye gɛɛi në pïu kɔ̈k peei lëu bïk pïu yiic ya luɔ̈ɔ̈i ke ye kë bï kek ya tääu në pïu yiic.
Kuɛ̈n dɛ̈t peei aye wïc bï kä ye röt looi në pïu yiic ke formic acid në käm cie tuanytuɛɛny tɔ̈ në pïu yiic ya thiëëc. Ɣok aye wïc buk käm ya lɔc ku cïï kɔc ke microbiome ke dït yiic ye riɔ̈ɔ̈kic man ye piath tënë raan tɔ̈ thïn. Ku na yïn ya, ke kän awïc bï ya deet yic apɛi në tɛ̈n de käm thi kor tɔ̈ në yï guöp yic. Na cɔk puɔ̈ɔ̈c kɔ̈k ya cak në athör yiic në kë de käm thi kor ke cecal biome ke diɛt cï kek ya tɔ̈ɔ̈u në formic acid, ke ka wïc bï ya tïŋ apath në käm thi kor tɔ̈ në yï guöp. Të yenë käm thiik ŋic thïn ku thööŋ de kä thöŋ në kaam de akuɔ̈tnhïïm ke käm thiik tɔ̈ në yï guɔ̈p yic në tɔ̈c ka tɔ̈c de formic acid alëu bï ya kë cïï thök në luɛɛl de yic. Käjuëc kɔ̈k bï kek ya deet yiic, agut cï puɔ̈ɔ̈c de käŋ ku jɔl ya puɔ̈ɔ̈c de käŋ, aye kek wïc agonë wuɔ̈ɔ̈c de luɔɔiden ya ŋic në kaam de akuɔ̈tnhïïm thöŋ yiic. Kä cït käkë aye yiic riɛl apɛi ago ruääi ya cak në kaam de käm thi kor tɔ̈ në yäny yic ku jɔl ya tɛ̈n yenë diɛt röt luɔɔi thïn tënë kä ye formic acid looi. Na mɛ̈ɛ̈të dhɔ̈l juäc benë luɔɔi de gastrointestinal ya ŋic apath, ke ka lëu bï yïknhial de käjuäc ke organic acid ya cɔk loi rot apath ku bï pial ë guöp de diɛt ya cɔ̈kpiny ku bï kä dhal kek ya cɔk tɔ̈ apath.
SR acï athör kënë gɔ̈t ke nɔŋ kuɔɔny tënë DD ku KR. Kɔc ë gɛ̈t athör kedhiɛ aacï käjuëc bɛ̈n ya juak në luɔɔi cï ya nyuɔɔth në ye luɔɔi kënë yic.
Kɔc ë gɛ̈t athöör acïk lueel lɔn cï thëm kënë wëu yök tënë akutnhom de Anitox bïk gɛ̈t ku gɛ̈t ë thëm kënë jɔɔk. Kɔc ë gɛ̈m wëu acïn kë cïk yök në wël ku wël cï keek lueel në ye athöör kënë yic wala në kë cï tak bï gɔ̈t.
Kɔc kɔ̈k cï gät acïk lueel lɔnadɛ̈ ke kën wïc acï looi ke cïn kën määth de tajiir wala wëu lë bï yök ke ye kën lë bï kɔc rac nhïïm.
Dr. DD akɔɔr bï kuɔɔny yök tënë thukul dït de Arkansas në dhöl de piööc de kɔc ŋic käŋ, ku jɔl ya kuɔɔny ŋoot ke lɔ tueŋ tënë thukul de Arkansas ë piööc de mïïth ku akutnhom de piööc de mïïth. Ku ëya dɛ̈t, kɔc ë gɛ̈t athöör aacï Anitox leec në kuɔɔny ë jɔ̈k ë gɛ̈t ë athör kënë.
1. Dïbnër JJ, Rïcärds JD. Luɔɔi de wal ye cil de käm cɔk loi röt në puɔ̈ɔ̈ric: anyïkööl ku jɔl ya tɛ̈n yenë kek luɔɔi thïn. Nyïc de Diɛt (2005) 84:634-43. göi: 10.1093/ps/84.4.634
2. Jönös Ft, Rïck SC. Akököl de yïŋ de käm ku biöök de mïïth ke diɛt. Nyïc de Diɛt (2003) 82:613-7. doï: 10.1093/ps/82.4.613
3. Bröm LJ. Wël ke gël de kä ye cil de käm cɔk loi röt. Nyïc de Diɛt (2017) 96: 3104-5. Doï: 10.3382/ps/pëx114
4. Sörum H, LÄbë-Lünd TM. Resistance de Antibiotic në käm ye cam yiic—ye kë rɛɛc ye yök në käm yiic në pinynhom. Athör ye jam në käjuëc ke mïïth yiic (2002) 78:43–56. döi: 10.1016/S0168-1605(02)00241-6.
5. Vän Ëmërsëël F, Cäwärts K, Dëvrïëse L.A., Hëësëbröek F, Ducätël R. Käk ë määc ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät ë thäät. Athör ye jam në kë de puɔ̈ɔ̈c de diɛt (2002) 58:501-13. göök: 10.1079/wps20020036
6. Ängülö FJ, Bäkër NL, Ölsën SJ, Ändërthön A, Bärrët TJ. Luɔɔi de käm në puɔ̈ɔ̈ric: ee gël de gël de käm tënë kɔc. Ajuɛɛr de Tuɛnytuɛny ke Mïth (2004) 15:78-85. göï: 10.1053/j.spïd.2004.01.010
7. Lëkshmï M, Ammïnï P, Kumär S, Värëlä MF. Të yenë mïïth looi thïn ku jɔl ya tɛ̈n cenë käm ya gël në käm ye kɔc nɔ̈k në läi yiic. Piööc käm thiik (2017) 5:11. doi: 10.3390/käm thiik 5010011
8. Löürëncö JM, Sëïdël DS, Cälläwäy TR. Athör ë 9: Wal ë tuanytuɛɛny ku luɔɔi de gut: akököl ku tän de yemɛɛn. Në: Rickë SC, gɛ̈t. Cökpiny ë pial guöp de gut në thön ë thön. Cämbrïdjë: Bërlëy Dödd (2020). Apäm 189-204. DOI: 10.19103/AS2019.0059.10
9. Rïck SC. No. 8: Käk ë gël ë mïïth. Në: Dëwölf J, van Immërdhël F, gät. Tïït de käŋ në luɔɔi de läi ku wal ke läi. Löbën: Acökö (2017). Apäm 144-76.
Thaar de tuɔɔc: Pɛnëŋuan-21-2025